یادگیری الگوی پیشگامی و سازگار پذیری تاب‌آوری شناختی مبتنی بر دانش بومی کارآفرینان ایرانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه کارآفرینی، دانشکده مدیریت و حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

2 استادیار، گروه کارآفرینی، دانشکده مدیریت و حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

3 استادیار کارآفرینی دانشگاه تهران

چکیده

 
تاب‌آوری سازمان به‌عنوان ظرفیت تغییرپذیری و سازگارپذیری در مقابل چالش‌های محیطی، مفهومی است که دو دهه اخیر موردتوجه اندیشمندان قرار گرفته است. تاب‌آوری شناختی پیش‌نیازبااهمیت تاب‌آوری سازمانیو نوعی فرآیند ذهنی برای یادآوری، فهم، تحلیل پدیده، به‌کارگیری آن در تصمیم‌گیری، حل مسئله و پاسخ به تغییرات محیطی است. ازآنجاکه پژوهش‌های پیشین بیشتر متمرکز بر چیستی و چرایی حوزه‌های مختلف تاب‌آوری شناختی، عاطفی-احساسی و رفتاری بوده‌اند، هدف این پژوهش ارائه الگوی کاربردی، برای پاسخ به این سؤال است که چگونه می‌توان سطح کلی تاب‌آوری شناختی سازمان را براساس ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های مهم آن و با تکیه ‌بر دانش بومی کارآفرینان ایرانی تغییر داد. این پژوهش کیفی، تحقیقی روایتی است و روش اجرای آن تحلیل گفتمان است که با تکنیک مصاحبه‌های عمیق و هدفمند انجام‌شده است. یافته‌های حاصل از تحلیل تجربه زیسته 10 کارآفرین تثبیت‌ شده با تجربۀ تاب‌آوری در کار خویش و دو پژوهشگر کارآفرینی با تجربۀ مرشدی کسب‌وکار، نشان می‌دهد که چگونه دانش بومی و مفهومی کارآفرینان طی سه فرآیند: 1. تاب‌آوری شناختی سخت با زیرفرآیندهای یادآوری و فهم؛ 2. تاب‌آوری شناختی نرم با زیرفرآیندهای کاربرد، تحلیل، ارزشیابی و نقد و
3. تاب‌آوری شناختی اقناعی با زیرفرآیند نوآوری مبتنی بر ویژگی سلسله‌مراتبی نظریه عمومی سیستم‌ها منجر به نوآوری شناختی می‌گردد. براساس یافته‌های پژوهش از آنجا که نتیجه تاب‌آوری شناختی به‌مثابه رفتار سازمانی، نوعی یادگیری مشترک جمعی (همچون سبک‌های سازگارپذیری و پیشگامی) است، پیشنهاد می‌شود کارآفرینان این سازه مهم را به‌عنوان یک مفروض زیربنایی فرهنگ‌سازمانی در حین بازآفرینی مدل‌های کسب‌وکار تحلیل نمایند تا زمینه تحقق تاب‌آوری سازمانی فراهم شود.

کلیدواژه‌ها


 

 

-  اشنی‌الوندی، ابراهیم و اکبری‌دهقی، مجید. (1387). کارل پوپر و برداشت تکاملی از شناخت. فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش‌های فلسفی دانشگاه تبریز، س2 ش 205.

-    السون، متیو. اچ و هرگنهان، ب. آ. (1396). مقدمه‌ای بر نظریه‌های یادگیری، ویرایش هشتم. ترجمه: علی‌اکبر سیف،تهران: نشر دوران.

-  حسینی نیا، غلامحسین؛ منوچهری راد، رضا و باران‌دوست، سیامک. (1394). توسعه کارآفرینی: بازآفرینی دولت یا بازآفرینی کارآفرینان نهادی. دردومین کنفرانس بین‌المللی آینده‌پژوهی، مدیریت و توسعه اقتصادی. مشهد: دانشگاه تربت‌حیدریه.

-  جعفرنژاد، احمد و محسنی، مریم. (1394). ارائه چارچوبی برای بهبود عملکرد زنجیره تأمین تاب‌آور. فصلنامه علمی ترویجی مدیریت زنجیره تأمین، دوره 17 شماره 48.

-  زالی، محمدرضا؛ رضوی، سیدمصطفی؛ کابلی، الهام؛ میرزائی، مریم؛ معماریانی، محمدمهدی و سررشته‌داری، لیلا. (1393). ارزیابی شاخص‌های کارآفرینی در ایران بر اساس مدل دیده‌بانی جهانی کارآفرینی (نتایج برنامه GEM2014) تهران.

-    شاین، ادگار. (1383). مدیریت فرهنگ‌سازمانی و رهبری. ترجمه: برزو فرهی‌بوزنجانی و شمس‌الدین. نوری نجفی،تهران: سیمای جوان، چاپ اول.

-    فراستخواه، مقصود. (1396). ما ایرانیان: زمینه‌کاوی تاریخی و اجتماعی خلقیات ایرانی (چاپ نوزدهم)، تهران: نشر نی.

-    فرهادی، کاوه.. (1391). مدیریت منابع انسانی پیشرفته. تهران: نشر علم.

-    فرهادی، مرتضی. (1387). واره؛ درآمدی به مردم‌شناسی و جامعه‌شناسی تعاون. تهران: شرکت سهامی انتشار.

-    فرهادی، مرتضی. (1388). انسان‌شناسی یاریگری،. تهران: نشر ثالث.

-    فرهادی، مرتضی. (1393 آ). مردم‌نگاری دانش‌ها و فن‌آوری‌های سنتی: "نان شب" مردم نگاران ایران. دو فصلنامه دانش‌های بومی ایران، (2).

-    فرهادی، مرتضی. (1393 ب). سخن سردبیر. دو فصلنامه دانش‌های بومی ایران، 1(1).

-  فرهنگی، علی‌اکبر؛ میرزائی ‌اهرنجانی، حسین؛ مهرگان، محمدرضا و محمدی الیاسی، قنبر. (1384). طراحی الگوی مفهومی تعاملات سازمان-محیط بر اساس ظرفیت محیط با رویکرد سیستمی. فصلنامه دانش مدیریت، شماره 68.

-    محمدی الیاسی، قنبر. (1385). بازآفرینی مفهوم ظرفیت محیط سازمان‌ها با رویکرد ترکیبی. فصلنامه مدرس علوم انسانی، (ویژه‌نامه مدیریت، بهار).

-  محمدی الیاسی، قنبر و فرخ، شیما. (1391). شناسایی ارزش‌های مطلوب مدرسان کارآفرینی برای پرورش کارآفرینان نوپا در دانشگاه‌ها. مدیریت فرهنگ‌سازمانی, 10 (26).

-    ملازاده، نصیبه. (1390). ارائه الگوی بازتوانی بنگاه‌های کارآفرینی ایرانی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران.

-  وبر، ماکس. (1391). اخلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری. ترجمه: عبدالکریم رشیدیان و پریسا منوچهری کاشانی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ پنجم.

-    ورمزیاری، حجت و ایمانی، بابک. (1396). تحلیل تاب‌آوری کسب‌وکارهای روستایی در شهرستان ملکان. فصلنامه توسعه کارآفرینی، دوره 10، شماره 1.

-  هیسریچ، رابرتدی و کرنی، کلودی. (1394). کارآفرینی سازمانی، نحوه ایجاد روحیه کارآفرینی مؤثر در کل سازمان. ترجمه: آرش خلیلی نصر و حجت طیران. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

-  یزدانی‌ بیوکی، بهرام. (1394). بررسی ارتباط بین تاب‌آوری سازمانی و کارایی در صنعت بانکداری ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس.

 

-  Bernard, M.-J., & Barbosa, S. D. (2016). Resilience and entrepreneurship: A dynamic and biographical approach to the entrepreneurial act. M@ N@ Gement, 19(2), 89–123.

-  Bhamra, R., Dani, S., & Burnard, K. (2011). Resilience: the concept, a literature review and future directions. International Journal of Production Research, 49(18), 5375–5393.

-  Buliga, O., & Voigt, K.-I. (2016). Why do business model innovators require organizational resilience? In From Science to Society: Innovation and Value Creation (pp. 1–12). Cambridge: R&D Management Conference 2016.

-  Corbett, A. C., & Hmieleski, K. M. (2007). The conflicting cognitions of corporate entrepreneurs. Entrepreneurship Theory and Practice, 31(1), 103–121.

-  Corbett, A., Covin, J., & O’Connor, G. (2013). Corporate Entrepreneurship: State of the Art Research and a Future Research Agenda. Journal of Product Innovation Management, 30(5), 812–820. Retrieved from

       http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jpim.12031/full

-  Dewald, J., & Bowen, F. (2010). Storm clouds and silver linings: Responding to disruptive innovations through cognitive resilience. Entrepreneurship Theory and Practice, 34(1), 197–218.

-  Ezeanya, C. (2014). Indigenous knowledge, economic empowerment and entrepreneurship in Rwanda: the Girinka approach. Journal of Pan African Studies, 6(10), 241–263.

-  Fiksel, J. (2003). Designing resilient, sustainable systems. Environmental Science and Technology, 37(23), 5330–5339.

-  Gilly, J.-P., Kechidi, M., & Talbot, D. (2014). Resilience of organisations and territories: The role of pivot firms. European Management Journal, 32(4), 596–602.

-  Gittell, J. H. (2008). Relationships and resilience: Care provider responses to pressures from managed care. The Journal of Applied Behavioral Science, 44(1), 25–47.

-  Gunderson, L. H. (2000). Ecological resilience-in theory and application. Annual Review of Ecology and Systematics, 31(1), 425–439.

-  Haase, H., & Lautenschlager, A. (2011). The Teachability Dilemma of Entrepreneurship. International Entrepreneurship and Management Journal, (7), 145–162.

-  Hamel, G., & Valikangas, L. (2003). The quest for resilience. Harvard Business Review, 81(9), 52–65.

-  Holling, C. S. (1973). Resilience and stability of ecological systems. Annual Review of Ecology and Systematics, 4(1), 1–23. JOUR.

-  Holling, C. S. (2001). Understanding the complexity of economic, ecological, and social systems. Ecosystems, 4(5), 390–405.

-  Jang, S., Ko, E.-J., & Woo, W. (2005). Unified user-centric context: Who, where, when, what, how and why. Personalized Context Modeling and Management for UbiComp Applications, 149(26–34).

-  Kessler, R. (2006). Competency-based interviews. Career Press.

-  Krathwohl, D. (2002). A Revision of Bloom’s Taxonomy: An Overview. Theory into Practice, 41(4), 212–218.

-  Kuncic, A. (2012). Institutional quality database. Kiel Advanced Studies in International Economic Policy Research Working Papers, (457).

-  Lavidge, R. J., & Steiner, G. A. (1961). A model for predictive measurements of advertising effectiveness. The Journal of Marketing, 1(1), 59–62.

-  Lengnick-Hall, C. A., Beck, T. E., & Lengnick-Hall, M. L. (2011). Developing a capacity for organizational resilience through strategic human resource management. Human Resource Management Review, 21(3), 243–255. JOUR. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2010.07.001

-  Lew, A. A. (2017). Modeling the Resilience Adaptive Cycle. Retrieved from http://www.tourismcommunities.com/blog/modeling-the-resilience-adaptive-cycle

-  Maltseva, A. (2016). System of dynamic norms as a basis for sustainable development management of territories of innovative development. Journal of Global Entrepreneurship Research, 6(1), 1–27. JOUR.

-  Phillips, R., Troup, L., Fannon, D., & Eckelman, M. J. (2017). Do Resilient and Sustainable Design Strategies Conflict in Commercial Buildings? A Critical Analysis of Existing Resilient Building Frameworks and Their Sustainability Implications. Energy and Buildings, (146), 295–311.

-  Rahman, A. (2004). Development of an integrated traditional and scientific knowledge base: a mechanism for accessing and documenting traditional knowledge for benefit sharing, sustainable socio-economic development and poverty alleviation. Protecting and Promoting Traditional Knowledge: Systems, National Experiences and International Dimensions. United Nations, Geneva, Switzerland, 313–324.

-  Schwab, K. (2016). The Global Competitiveness Report 2016-2017. Geneva. Retrieved from www.weforum.org/gcr

-  Stewart, J., & O’Donnell, M. (2007). Implementing change in a public agency: Leadership, learning and organisational resilience. International Journal of Public Sector Management, 20(3), 239–251.

-  Swedberg, R. (2007). Rebuilding Schumpeter’s Theory of Entrepreneurship. In Conference onMarshall, Schumpeter and Social Science (pp. 188–203). Hitotsubashi: Hitotsubashi University.

-  Tierney, K. J. (2003). Conceptualizing and measuring organizational and community resilience: Lessons from the emergency response following the September 11, 2001 attack on the World Trade Center (No. 329). Disaster Research Center.

-  UNESCO. (2017). Local and Indigenous Knowledge Systems. Retrieved from http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/priority-areas/links/

-  Vogus, T. J., & Sutcliffe, K. M. (2007). Organizational resilience: Towards a theory and research agenda. IEEE International Conference on Systems, Man and Cybernetics (pp. 3418–3422). CONF, IEEE.

       https://doi.org/10.1109/ICSMC.2007.4414160

-  Vogus, T. J., & Welbourne, T. M. (2003). Structuring for high reliability: HR practices and mindful processes in reliability seeking organizations. Journal of Organizational Behavior, 24(7), 877–903. JOUR.

-  Weick, K. E., Sutcliffe, K. M., & Obstfeld, D. (1999). Organizing for high reliability: processes of collective mindfulness. In R. Sutton & B. M. Staw (Eds.), Research in Organizational Behavior (Vol. 21, pp. 81–124). Greenwich: JAI Press.

-  Williams, T., Gruber, D., Sutcliffe, K., Shepherd, D., & Zhao, E. Y. (2017). Organizational Response to Adversity: Fusing Crisis Management and Resilience Research Streams. Academy of Management Annals, 11(2), 733–769.

-  Woytek, R. (1998). Indigenous knowledge for development: A framework for action. Washington, D.C. Retrieved from

       http://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=XF2015012474