Watermills are considered valuable treasures of Iranian indigenous and cultural knowledge. Due to the climatic conditions of this land, the people of the past have tried to make maximum use of water energy by building water structures. Therefore, watermills that have used the knowledge of water engineering, mechanics, and architecture, have been used in different parts of Iran since ancient times. One of these water structures is Qutbiyeh Mill in Sirjan city, identified and studied during archaeological field activities in 2019. The purpose of this article is to introduce and study the Qotbiyeh water mill in Sirjan plain to gain a proper understanding of its performance and architecture analysis. The questions of this research are as follows: Qutbiyeh water mill belongs to which type of water mills in Iran? What were the components and the architectural structure of this mill? The present study was conducted by descriptive-analytical method, and its data were collected based on field studies and literature. The results showed that the Sirjan Qotbiyeh water mill was a furnace watermill, working with the water of the Qotbiyeh qanat, and its architectural structure included a complete set of different main and side spaces surrounded by a circular defensive wall.
بلوکباشی، علی. (1388)، در فرهنگ خود زیستن و به فرهنگ دیگری نگریستن، تهران: گلآذین.
بلوکباشی، علی. (1367)، «آسیا» در دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، به سرپرستی کاظم موسوی بجنوردی، جلد اول، تهران: انتشارات مرکز دائرهامعارف بزرگ اسلامی، 371-379.
پاپلییزدی، محمد حسین. (1364)، «آسیابهای که با آب قنات کار میکنند»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد (جستارهای ادبی)، سال 18،، شماره 71: 3-30.
پویا، عبدالعظیم. (1398)، «آسیاب دو سنگی میبد: پدیدهای ویژه در میان آسیابهای کاریزی»، دو فصلنامه دانشهای بومی ایران، سال ششم، شماره 12، 41-78.
پیگولسکایا، تیناویکتوریا. (1372)، شهرهای ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان، ترجمۀ: عنایتالله رضا، تهران: علمی و فرهنگی.
حائری، محمدرضا. (1386)، قنات در ایران، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
حدودالعالم من المشرقالیالمغرب. (1340)، به کوشش: منوچهر ستوده، تهران: دانشگاه تهران.
حلبیان، امیرحسین؛ پورخسروانی، محسن و نگهبان، سعید. (1396)، «ارزیابی قابلیتهای گردشگری ژئوتوپهای سیرجان با استفاده از مدلهای فاسیلوس و کومانسکو»، پژوهشهای دانش زمین، سال هشتم، شماره 32، 112-131.
حیدرپور، گلنار. (1399)، «آسیابهای آبی استان سمنان و کارکردهای آن»، فرهنگ قومس، شماره 62 و 63، 129-162.
راوندی، مرتضی. (1382)، تاریخ اجتماعی ایران، جلد سوم، تهران: امیرکبیر.
رزنیک، رابرت؛ هالیدی، دیوید و کرین، کنت اس. (1382)، فیزیک هالیدی، تهران: نشر دانشگاهی.
رفیعفر، جلالالدین؛ غربی، موسیالرضا و رزقی محمد. (1394) «آسیابانی و بازنمایی مناسبات اجتماعی طبقات فرودست در جوامع روستایی: بررسی پدیدۀ آسیاب و آسیابانی در روستای حسنآباد ششتمد سبزوار»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورۀ 4، شماره 3، 375-407.
رمضانزاده، علیاصغر. (1395)، آسیاهای شهر یزد، پایاننامه دورۀ دکتریرشتۀباستانشناسی دوران اسلامی، دانشگاه تهران.
روشن ضمیر، علی؛ باسط، فاطمه و ماهر علی. (1392)، «مهندسی آسیابهای آبی با مطالعۀ موردی آسیاب موردی آسیاب دو سنگی میبد»، مقالات همایش ملی باستانشناسی: دست آوردهها فرصتها و آسیبها، بیرجند: دانشگاه بیرجند.
دهخدا، علیاکبر. (1361)، لغتنامه فارسی، تهران: دانشگاه تهران و موسسه دهخدا.
صالحی، غلامحسین. (1372)، بررسی آسیاب آبی در منطقه بختیاری، پایاننامه کارشناسی ارشدرشتۀ مردمشناسی، دانشگده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
صالحی، غلامحسین. (1393)، فناوری و فرهنگ آسیابها در ایران، تهران: ترفند.
عمید، حسن. (1363)، فرهنگ عمید، تهران، امیرکبیر.
فرشاد، مهدی. (1366)، تاریخ علم در ایران، تهران: امیرکبیر.
فرصتشیرازی، محمدنصیر. (1377)، آثار العجم، به تصحیح: منصور رستگار فسائی، تهران: امیرکبیر.
قمی، حسن بن محمد. (1385)، تاریخ قم، به تحقیق محمدرضا انصاری قمی، قم: کتابخامه آیتالله مرعشی نجفی.
قیسرازی، شمسالدین محمد. (1379)، فرهنگ شمس قیس برگرفته از المعجم فی معابیر اشعار العجم، به کوشش محسن ذالکر الحسینی، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
کراگری، حنیفه؛ پدرام، بهنام و ابوئی، رضا. (1397)، «کاربرد و کارکرد آسیابهای بشروئیه»، مجلۀ اثر، شماره 80، 89-101.
گردیزی، ابوسعیدعبدالحی. (1347)، زینالاخبار، به کوشش: عبدالحی جبیبی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
محبی، پرویز. (1383)، فنون و منابع در ایران؛ مقدمهای بر تاریخ تکنولوژی و کاربرد مواد در ایران از قرن اول تا سیزدهم هجری، ترجمۀ: آرام قریب، تهران: اختران.
مداحی، احمد (1375)، بررسی عوامل محدود کننده تیپ های پوشش گیاهی در مراتع حاشیه پلایای سیرجان، تهران، دانشکده منابع طبیعی، پایان نامه کارشناسی ارشدرشتۀ مرتعداری، دانشگاه تهران.
مقدسی، ابوعبدلله محمد بن احمد. (1385)، احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم، ترجمۀ: علینقی وزیری، تهران: کومش.
مقصودی، مهران. (1380)، ژئومورفولوژی مناطق خشک؛ بررسی متغییرهای موثر بر تحول ژئومورفولوژی مخروطه افکنههای چالۀ سیرجان، پایاننامۀ دکتریرشته جغرافیا طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
مقصودی، مهران. (1385)، «شناخت فرآیندهای موثر بر توسعه و تحول عوارض ماسهای (مطالعۀ موردی: عوارض ماسهای چالۀ سیرجان)»، پژوهشهای جغرافیایی، شماره 56، 149-160.
نصیب، ناصر. (1360)، «آسیاب و موقعیت آن در پهنای فرهنگ مردم»، فصلنامۀ فرهنگ مردم، شمارۀ 4: 56-60.
نقیزاده، محمد. (1382)، «مشخصههای آب در فرهنگ ایرانی و تأثیر آن بر شکلگیری فضای زیست»، میحطشناسی، شماره 32، 71-92.
وولف، هانس. (1372)، صنایع دستی کهن ایران، ترجمۀ: سیروس ابراهیمزاده، تهران: انقلاب اسلامی.
یاقوتحموی، یاقوتبنعبدالله (1324 ه.ق- 1906 م)، معجم البلدان، المجلد الخامس، عنی بتصحیحه و ترتیب و صنه محمد أمین الخانجی، الطبعه الاولی، قاهره: طبع بمطبعة السعادة بجوار محافظة مصر.
Harverson, Michael. (1993). Watermaills in Iran, Iran, 31, 149-177.
Harverson, Michael. (2003). Wind and Watermills in Iran and Afghanistan, Technology Tradition and Survival, Aspects of Material Culture in the Middle East and Central Asia, Editors, RICHARD TAPPER and KEITH MCLACHLAN, Published whit the assistance of the Islamic Educational, Scientific and Cultural Organization (ISESCO), the British Institute for Persian Studies (BIPS) and the Center of Near and Middle Eastern Studies (CNMES) at SOAS, 58-74.
Pourjafar, Mohammad Reza., Amirkhani, Aryan and Leylian, Mohammad Reza. (2010). Traditional Architecture of Iranian Water Mills in Reference to Historical Documents and the Case Studies, Asian Culture and History, 2(2), 243-251.
Neely, James. (2011). “Sasanian period drop tower gristmills on the Deh Luran Plain, Southwestern Iran, Journal of field Archaeology, 36(3), 232-254.
Wulff, Hans. (1966) .The Traditional Craftsia of Persia, Cambridge.
Afzali,Z , Karimian,H and Ebrahimi Eedelou,A . (2021). Qotbiyeh watermill, one of the water structures taken from local knowledge in Sirjan plain. Indigenous Knowledge of Iran, 8(15), 329-369. doi: 10.22054/qjik.2022.66985.1309
MLA
Afzali,Z , , Karimian,H , and Ebrahimi Eedelou,A . "Qotbiyeh watermill, one of the water structures taken from local knowledge in Sirjan plain", Indigenous Knowledge of Iran, 8, 15, 2021, 329-369. doi: 10.22054/qjik.2022.66985.1309
HARVARD
Afzali Z, Karimian H, Ebrahimi Eedelou A. (2021). 'Qotbiyeh watermill, one of the water structures taken from local knowledge in Sirjan plain', Indigenous Knowledge of Iran, 8(15), pp. 329-369. doi: 10.22054/qjik.2022.66985.1309
CHICAGO
Z Afzali, H Karimian and A Ebrahimi Eedelou, "Qotbiyeh watermill, one of the water structures taken from local knowledge in Sirjan plain," Indigenous Knowledge of Iran, 8 15 (2021): 329-369, doi: 10.22054/qjik.2022.66985.1309
VANCOUVER
Afzali Z, Karimian H, Ebrahimi Eedelou A. Qotbiyeh watermill, one of the water structures taken from local knowledge in Sirjan plain. Indigenous Knowledge of Iran. 2021;8(15):329-369 (In Persian). doi: 10.22054/qjik.2022.66985.1309
