نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 استادیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت
2 استاد دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد مرمت و احیای ابنیه و بافت های تاریخی، حفاظت و مرمت میراث معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و
چکیده
در تاریخ معماری ایران، بامها فراتر از نقش حفاظتی، جایگاه ویژهای در زیست اجتماعی و فرهنگ مردم داشتهاند؛ موضوعی که کمتر مورد واکاوی دقیق قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بازشناسی و طبقهبندی کارکردهای بام، با روش «تحلیل محتوای کیفی» و رویکرد تفسیری-تاریخی، به بررسی ۲۳ سفرنامه دوره قاجار (۱۵ ایرانی و ۸ خارجی) میپردازد. تحلیل دادهها منجر به استخراج هفت گونه کارکرد اصلی شامل ابعاد مذهبی، آئینی، اقتصادی و معیشتی، روزمرگی و تفرج، دفاعی، ارتباطاتی و فضای ذهنی گردید. یافتهها حاکی از آن است که بام در گذشته عرصهای پویا برای تعاملات اجتماعی و مناسک جمعی بوده و کارکرد «تفرج و روزمرگی» سهم بسزایی در آن داشته است؛ نقشی که در دوران معاصر به فراموشی سپرده شده و عمدتاً به جنبههای خدماتی تقلیل یافته است. نتیجه پژوهش بر لزوم احیای رویکرد جامع به بامها و بهرهگیری از ظرفیتهای فراموششده آن در سیاستگذاریهای معماری و شهرسازی معاصر تأکید دارد.
کلیدواژهها
موضوعات
)