نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• فاطمه مهدی‌زاده سراج ¹
• حانیه بیکی ²
• اصغر محمدمرادی ²

¹ تهران - نارمک - دانشگاه علم و صنعت ایران - دانشکده معماری و شهرسازی

² دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

چکیده

در اقلیم گرم و خشک ایران، شکل‌گیری جوامع کشاورزی از دیرباز با چالش ذخیره‌سازی بلندمدت غلات بدون استفاده از سیستم‌های انرژی‌بر همراه بوده است. مقاله حاضر با هدف شناسایی و تحلیل راهکارهای غیرفعال به‌کاررفته در طراحی سیلوهای ارگ خشتی کهن انبار غله سریزد، انجام شده است. ضرورت مطالعه، دستیابی به دانش بومی نگهداری غلات است که در به‌کارگیری مجدد و صرفه‌جویی اقتصادی ارگ سریزد و بهره‌برداری در معماری معاصر پایدار کاربرد دارد. روش تحقیق به‌صورت توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از روش ترکیبی (کتابخانه‌ای، محاسباتی، مطالعات اسنادی و مصاحبه با شاهدان عینی) و طی برداشت‌های میدانی در تیر و مرداد ۱۴۰۳ انجام پذیرفت. یافته‌های کمی و کیفی نشان می‌دهند که بهره‌گیری از دیوارهای ضخیم خشتی، پوشش کاهگل، سازمان‌دهی فضایی، ایجاد راهروهای باریک و تو در تو و تقویت پدیده دودکشی، شرایط بهینه را فراهم می‌کنند. نتایج محاسباتی حاکی است که راهکارهای یادشده منجر به ایجاد اختلاف دمای ۱۵ تا ۲۰ درجه‌ای با بیرون و تهویه مؤثر معادل ۰.۷ CFM برای هر تن غله شده که بقا و سلامت غلات را برای دهه‌ها تضمین می‌کند. در نهایت، پژوهش بر اهمیت مستندسازی و بازخوانی راهکارهای بومی به‌عنوان الگویی کارآمد و کم‌مصرف برای مواجهه با چالش‌های معاصر در معماری پایدار اقلیمی تأکید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

• اقلیم گرم و خشک
• معماری بومی یزد
• طراحی پسیو
• ارگ سریزد
• انبارغلات

موضوعات

• دانش بومی