تحلیل فرهنگی دانش بومی در زنجیره ابزار قنات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جغرافیای دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشیار جغرافیای دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

10.22054/qjik.2020.12355

چکیده

 
برخلاف موتور پمپ  که یک پدیدۀ تکنولوژیکیِ وارداتی ، صادراتی و استاندارد و دارای یک ساختار قابل‌تولید انبوه و کپی‌برداری است، قنات پدیده ای  است سنتی و بومزاد  که ابزارهای آن نیز دست ساز  و متعلق به دوره پیشامدرن است.ابزارهای قنات قابل تولید انبوه نیستند.ساخت برخی از  ابزارهای قنات از عهده خبرگان محلی برمی‌آید ، اما ساخت برخی از  ابزارهای قنات به  خبرگی، تخصص و مسئولیت بیشتر نیاز دارند و نمی‌توانند در همان روستا و منطقه و شهر محل قنات تولید شوند. یعنی تولید  ابزارهای قنات به سه دسته کلی تقسیم می شوند:نخست ابزارهایی که سلامت و جان مقنی و همکاران او وابسته به آن است و با بروز مشکل در آن ابزار جان افراد به مخاطره می‌افتد.دوم ابزارهایی که با وجود اهمیت بسیار آنها، بروز مشکل در آنها به‌طور مستقیم و فوری جان افراد را به خطر نمی اندازد و سوم ابزارهایی که کارگذاری آن در قنات برای طولانی مدت است . در این نوشتار منظور توضیح چگونگی ساخت ابزاری که در این زنجیره هستند نیست زیرا دیگران به‌اندازه کافی درباره این ابزار توضیح داده‌اند؛ در اینجا مقصود توضیح مواردی برای فهم فرهنگی و تمدنی از این ابزار و طرح پرسش‌هایی در این زمینه است.

کلیدواژه‌ها