در گذشته، شغل مردان زرتشتی کشاورزی و دامپروری بود و بانوان زرتشتی رهروان قابلِ نسلهای پیشین و بخصوص دورۀ ساسانی در هنر- صنعت ریسندگی و به تبع آن نساجی بودند تا به عنوان مکمل مشاغل مردانه به فرآوری محصولات غیرخوراکی (پشم، مو و کرک دام یا پنبه و رنگزاهای نباتی) بپردازند. پرورش کرم ابریشم و ابریشمریسی نیز از مشاغل خانگی بانوان زرتشتی بود. ارتباط مشاغل زنانه و مردانه فرهنگ «همازوری»/همیاری را ترویج میداد. انتقال فنون نساجی سنتی زرتشتیان همزمان با ریسیدن الیاف و روایتگری داستانهای شفاهی دَری بهدینی «سلطان مار» بود. بیان این داستانها باعث شکلگیری و انتشار ضربالمثلها گردید. ارتباط ایرانیان با تُجّار پارسی هند، نساجی سنتی را به حالت تجاری و صنعتی درآورد و مسبب نابودی تکنیکها و ابزارهای هنر «کار و چاله» و ریسندگی دستی بانوان زرتشتی به همراه داستانهای شفاهی دَری بهدینی «سلطان مار» که بخش ویژهای از فرهنگ شفاهی ایران است، شد. . ارتباط دوسویۀ ادبیات و فرهنگ شفاهی زرتشتیان با هنر نساجی ایشان، از مهمترین دستاورد این پژوهش است. روش گردآوری اطلاعات به صورت مصاحبهی میدانی و کتابخانهای؛ با رویکرد مقایسۀ تطبیقی و توصیفی- تحلیلی میباشد.
بهمنیاری، احمد. (1361)، داستاننامه بهمنیاری، به کوشش: فریدون بهمنیاری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
پاپلییزدی، محمدحسین و لبّاف خانیکی، مجید. (1379)، نقش قنات در شکلگیری تمدنها، نظریه پایداری فرهنگ تمدن کاریزی، قنات، جلد اول، یزد: شرکت سهامی آب منطقه.
پریشانی، زیبا و شیربچه، مسعود. (تابستان 1388)، بنمایهها و عناصر قصههای پریوار ایرانی، اصفهان: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد.
پشوتنیزاده، آزاده. (پاییز و زمستان 1389)، «رمزپردازی در داستان سفرة وَهْمَرو از ادبیات شفاهی و فولکلور خطة خُرّمشاه یزد»، نقد ادبی، سال سوم، شماره 11 و 12: 117 - 141.
پشوتنیزاده، آزاده و نرسیسانس، امیلیا. (بهار و تابستان 1399)، «سفید و سبز، به عنوان رنگهای نمادین در فرهنگ و هنر بانوان زرتشتی یزد»، پژوهشهای انسانشناسی ایران، دوره دهم، شماره پیاپی 19: 81-104.
پشوتنیزاده، آزاده. (1398)، پژوهشی در احیای هنر گُل و نقش (زرتشتیدوزی) در خطه یزد، طرح سالیانه اعضاء هیأت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، پژوهشکده هنرهای سنتی.
پشوتنیزاده، آزاده. (بهمن 1397)، «چَک و دوله، به عنوان آیین مشترک در جشن تیرگان و شب یلدا»، همایش صلح و تنوع فرهنگی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران.
تاواراتانی، ناهوکو. (1385)، ادبیات تطبیقی مار و کاج، تهران: بهجت.
ترابی فارسانی، سهیلا. (1384)، تجار، مشروطیت، دولت مدرن، تهران: تاریخ ایران.
تشکری بافقی، علیاکبر. (بهار و تابستان 1392)، «درآمدی بر صنعت بافندگی یزد در عصر صفویه»، پژوهشنامۀ اجتماعی و اقتصادی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال دوم، شماره 1: 51-65.
دادبخش، مسعود. (زمستان 1397)، «انجمنهای زرتشتی در دوران قاجار و پهلوی اول و تأثیرات آنها بر جامعه زرتشتیان ایران»، فصلنامۀ تاریخ پژوهی (مجله انجمن علمی تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد)، سال بیستم، شماره 75: 7 - 31.
ذوالفقاری، حسن. (1395)، باورهای عامیانه مردم ایران، با همکاری: علیاکبر شیری، تهران: چشمه.
رمضانخانی، صدیقه. (1387)، هنر نساجی در شهر یزد، تهران: سبحان نور.
ساروی، محمدفتحالله بن محمدتقی. (1371)، تاریخ محمدی (احسنالتواریخ)، به اهتمام: غلامرضا طباطبایی مجد، تهران: امیرکبیر.
سرنا، کارل. (1362)، آدمها و آیینها در ایران (سفرنامه کارلاسرنا)، ترجمه: علیاصغر سعیدی، تهران: انتشارات زوّار.
سروشیان، جمشید. (1335)، فرهنگ بهدینان، مقدمه: استاد ابراهیم پورداود، به کوشش: منوچهر ستوده، تهران: فرهنگ ایران زمین.
ساندرز، نانسی. (1373)، بهشت و دوزخ در اساطیر بینالنهرین، ترجمه: ابوالقاسم اسماعیلپور، تهران: انتشارات فکر روز، چاپ اول.
شاهرخ، کیخسرو. (1355)، یادداشتهای کیخسرو شاهرخ، به کوشش و زیرنویس: سرتیپ دکتر جهانگیر اُشیدری، تهران: چاپ پرچم.
شعبان، رضا و محمدی، حسین. (تابستان و پاییز 1387)، «تأثیر حمله محمود افغان بر اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران»، مسکویه، دوره سه، شماره 9: 165- 206.
شیل، مری. (1368)، خاطرات لیدی شیل؛ همسر وزیر مختار انگلیس در اوایل سلطنت ناصرالدین شاه، ترجمه: حسین ابوترابیان، تهران: نشر نو.
عنایتیزاده، ایرج و آموزگار، ژاله. (پاییز و زمستان 1396)، «نگاهی تطبیقی به دخمۀ زرتشتیان در ایران و هند و جنبههای آیینی و دینی ساخت دخمه در سنت پارسیان»، پژوهشهای ایرانشناسی، سال هفتم، شماره 3: 93 - 108.
فرهمند، آرمیتا. (بهار و تابستان 1396)، «بررسی نقش عوامل اجتماعی در نابودی گویش بهدینان کرمان و تلاش برای نجات آن»، مطالعات ایرانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال شانزدهم، شماره 31: 141 - 165.
فرهی، سینا و ماندگاریان، سپنتا. (1388)، آرمیننامه: بخش بررسی روشهای درمانی، ویراستاران: ندا اخوان اقدم و کتایون مزداپور، تهران: موسسه فرهنگی و انتشاراتی فروهر.
کاتب، احمدبن حسینبن علی. (2537)، تاریخ جدید یزد، به کوشش: ایرج افشار، تهران: امیرکبیر.
کشاورزی، کیخسرو. (؟)، «بنیاد اجتماعی اقلیت کنونی زرتشتیان ایران»، چیستا، سال یازدهم، شماره 8 و 9: 696 - 701.
کولیور رایس، کلارا. (1366)، زنان ایرانی و راه و رسم زندگی آنان، ترجمه: اسدالله آزاد، مشهد: آستان قدس رضوی.
مزداپور، کتایون. (1378)، بررسی دستنویس م. وی 29: داستان گرشاسب، تهمورس و جمشید گلشاه و متنهای دیگر، آوانویسی و ترجمه از متن پهلوی، تهران: آگاه.
مزداپور، کتایون. (1382)، زرتشتیان: از ایران چه میدانیم 34، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
مزداپور، کتایون. (1387)، «مار جادو و زیبایی پروانه»، فصلنامه فرهنگ مردم، سال هفتم، شماره 27 و 28، 204-220.
مزداپور، کتایون. (1388)، آرمیننامه: بخش آیینهای شفا نزد زرتشتیان معاصر، ویراستاران: ندا اخوان اقدم و کتایون مزداپور، تهران: موسسه فرهنگی و انتشاراتی فروهر.
مزداپور، کتایون. (1383)، «آلایش رنگ»، داغ گل سرخ و چهارده گفتار دیگر درباره اُسطوره، تهران: اساطیر- مرکز بینالمللی گفتگوی تمدنها.
مزداپور، کتایون و مزداپور، شیرین. (1396)، بازآرایی گُل و نقش، تهران: پژوهشکده هنر.
منتظر، مجید، ویسیان، محمد و حیدری، محمدابراهیم. (1388)، طبیعتگرایی در رنگرزی الیاف پروتئینی (پشم و ابریشم)، تهران: انتشارات مرکز ملی فرش ایران.
مهرآفرین، رضا و حیدری، ملیکا. (زمستان 1394)، «روابط فرهنگی و مذهبی پارسیان هند با زرتشتیان ایران»، فصلنامه مطالعات شبه قاره دانشگاه سیستان و بلوچستان، سال هفتم، شماره 25: 109-120.
میرفخرایی، مهشید. (1366)، آفرینش در ادیان، تهران: چاپخانه رامین و مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
نامورمطلق، بهمن. (1397)، درآمدی بر اسطورهشناسی: نظریهها و کاربردها، تهران: انتشارات سخن.
نائبیان، جلیل و علیپور سیلاب، جواد. (زمستان 1389)، «تجارتخانههای زرتشتیان در دورۀ قاجار»، پژوهشهای تاریخی (دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان)، دورۀ جدید، سال دوم، شماره چهارم/ پیاپی 8: 15-34.
نمیرانیان، کتایون. (1387)، زرتشتیان ایران پس از اسلام تا امروز، تهران: مرکز کرمان شناسی.
نوغانی، سمیه. (پاییز 1391)، «بررسی نشانههای تصویری لوح زن ریسنده متعلق به دوران ایلام جدید»، نگره، شماره 23: 31–
وندیداد. (1376)، به کوشش: هاشم رضی، تهران: فکر روز.
پشوتنی زاده,آزاده . (1399). هنر نساجی سنتی «کار و چاله» و روایتگری داستانهای «سلطانِ مار» توسط بانوان زرتشتی ایران. دو فصلنامه دانش های بومی ایران, 7(13), 243-292. doi: 10.22054/qjik.2021.63040.1285
MLA
پشوتنی زاده,آزاده . "هنر نساجی سنتی «کار و چاله» و روایتگری داستانهای «سلطانِ مار» توسط بانوان زرتشتی ایران", دو فصلنامه دانش های بومی ایران, 7, 13, 1399, 243-292. doi: 10.22054/qjik.2021.63040.1285
HARVARD
پشوتنی زاده آزاده. (1399). 'هنر نساجی سنتی «کار و چاله» و روایتگری داستانهای «سلطانِ مار» توسط بانوان زرتشتی ایران', دو فصلنامه دانش های بومی ایران, 7(13), pp. 243-292. doi: 10.22054/qjik.2021.63040.1285
CHICAGO
آزاده پشوتنی زاده, "هنر نساجی سنتی «کار و چاله» و روایتگری داستانهای «سلطانِ مار» توسط بانوان زرتشتی ایران," دو فصلنامه دانش های بومی ایران, 7 13 (1399): 243-292, doi: 10.22054/qjik.2021.63040.1285
VANCOUVER
پشوتنی زاده آزاده. هنر نساجی سنتی «کار و چاله» و روایتگری داستانهای «سلطانِ مار» توسط بانوان زرتشتی ایران. 4ed2ec2ac6bbb81. 1399;7(13):243-292. doi: 10.22054/qjik.2021.63040.1285
