منسوجات در عصر قاجار همچون هر دورة دیگر، کاربرد گستردهای در زندگی روزمرة مردم داشتهاند. هدف این پژوهش، بازیابی انواع کاربرد پارچه درخوان و مطبخ قاجاری در مرتبة اول و شناخت چگونگی شیوههای تزیین و تکمیل آنها در مرتبة دوم است. با این حساب مقالة حاضر در پی پاسخ به این پرسش است: چگونه میتوان با استفاده از آرشیو دیجیتالی دانشگاه هاروارد، نسبت به بازیابی و تحلیل قطعات پارچهای کاربردی در خوان و مطبخ قاجار اقدام نمود؟ این پژوهش تاریخی، با اتکا بر شیوة توصیفی ـ تحلیلی نسبت به نمونهگیری هدفمند از منسوجات قاجاری با کاربرد در آمادهسازی خوراک و ضیافت آن اقدام کرد و نتیجه نشان داد: پارچه، نقش مؤثری در نگهداری وسایل مربوط به خوراک و پذیرایی آن دوره داشت که در بیشتر موارد با رودوزی زینت میشد. در معدود مواردی همچون سفره و دستارخوان، چاپ قلمکار بسیار کارآمد نشان میداد. هرچند ممکن بود در مصارف آشپزخانهای از پارچههای منقوش مبتنی بر شیوههای بافت، استفاده شود اما کاربرد گستردة روشهای تزیینی تکمیلی بهویژه سوزندوزی و در مرتبة بعد چاپ قلمکار احتمالاً از ابعاد کوچک اکثر این قطعات، جلوة تزیینی و نمایشی آنها در ملاء عام و چهبسا پنهان داشتن کهنگی پارچة مصرفی در برخی نمونه-ها نشأت میگرفته است.
الیویه، گیوم آنتوان. (1371)، سفرنامه اولیویه تاریخ اجتماعی – اقتصادی در دوران آغازین عصر قاجاریه، ترجمه: محمدطاهر میرزا، تصحیح و حواشی: غلامرضا ورهرام، تهران: اطلاعات.
آهنگران، امیر. (1401)، «بازکاوی آداب غذا خوردن و ذائقهٔ غذایی ایرانیانِ در عصر صفوی»، فصلنامه پژوهشهای تمدن ایرانی، سال چهارم، شماره 2: 122- 115.
بلوکباشی، علی. (1393)، «تاریخچه شکلگیری و تحول هنر آشپزی در ایران»، تاریخ جامع ایران، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی: 520- 434.
بیشوپ، ایزابلا. (1375)، از بیستون تا زردکوه بختیاری، ترجمه مهراب امیری، تهران: سپند.
پولاک، یاکوب ادوارد. (1368)، سفرنامه پولاک: ایران و ایرانیان، ترجمه: کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی، چاپ دوم.
دوکوتزبوئه، موریس. (1365)، مسافرت به ایران در دوران فتحعلیشاه قاجار (1817 میلادی)، ترجمه: محمود هدایت، تهران: جاویدان.
دیولافوا، ژان. (1332)، سفرنامه ایران و کلده، ترجمه: همایون فرهوشی، تهران: خیام.
رایس، کلارا کولیور. (1383)، سفرنامه کلارا کولیور رایس (زنان ایرانی و راه و رسم زندگی آنان)، ترجمه: اسدالله آزاد، تهران: کتابدار.
زینلی اصلانی، میترا، زارع زاده، فهیمه و رویان، سمیرا. (1401)، «خوانش تشریفات خوراک و خوان درباری صفوی از خلال متون تصویری و نوشتاری»، فصلنامه پژوهشهای ایرانشناسی، سال دوازدهم، شماره 2: 208- 185.
سیاح روس. (1363)، گزارش ایران به سال 1305 ق/ 1887 م، ترجمه: سید عبدالله، به کوشش: محمدرضا نصیری، تهران: طهوری.
عضدالدوله، احمدمیرزا. (1394)، تاریخ عضدی (شرححال فتحعلیشاه)، تهران: خانه تاریخ و تصویر ابریشمی.
فلاندن، اوژن. (1356)، سفرنامه اوژن فلاندن به ایران، ترجمه: حسین نور صادقی، تهران: اشراقی، چاپ سوم.
ماساهارو، یوشیدا. (1390)، سفرنامه نخستین فرستاده سفیر ژاپن به ایران، ترجمه: هاشم رجبزاده، مشهد: آستان قدس رضوی، چاپ دوم.
مافیتبار، آمنه و شریفزاده، سید عبدالمجید. (1401)، «کارکرد منسوجات در بستهبندی کالاهای کوچک در عصر قاجار به روایت اسناد مکتوب و با نظر به ویژگیهای کیفی طرح و نقش»، دوفصلنامه هنرهای صناعی اسلامی، سال ششم، شماره 2: 25- 13.
مافیتبار، آمنه و شریفزاده، سید عبدالمجید. (1402)، «طرح و نقش منسوجات کاربردی در مبلمان عصر قاجار به روایت اسناد تاریخی»، دوفصلنامه پژوهش هنر، سال سیزدهم، شماره 25: 24- 1.
محمدیآیین، شهرزاد. (1395)، «نقد و بررسی دیدگاههای سفرنامهنویسان دربارة فرهنگ غذایی ایرانیان در دوره قاجار»، فصلنامه تاریخ نو، شماره 15: 100- 73.
مرتضوی، مرضیه. (1395)، «پشهنامه». دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر: کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی.
موسیپور، ابراهیم. (1390)، «مناسبات دین با فرهنگ غذایی مردم ایران در دوران صفوی – قاجار»، فصلنامه تاریخ و تمدن اسلامی، سال هفتم، شماره 2: 140 –
مصاحبه با معصومه پونکی از زنان کهنسال شمیرانات در ده ونک، (1402).
وامبری، آرمینیوس. (1381)، زندگی و سفرهای وامبری (دنباله سیاحتنامه درویشی دروغین)، ترجمه: محمدحسین آریا، تهران: علمی و فرهنگی، چاپ دوم.
مافی تبار,آمنه . (1403). بررسی اقلام پارچه ای در خوان و مطبخ عصر قاجار با استفاده از آرشیو دیجیتالی دانشگاه هاروارد. دو فصلنامه دانش های بومی ایران, 11(21), 213-253. doi: 10.22054/qjik.2023.74935.1386
MLA
مافی تبار,آمنه . "بررسی اقلام پارچه ای در خوان و مطبخ عصر قاجار با استفاده از آرشیو دیجیتالی دانشگاه هاروارد", دو فصلنامه دانش های بومی ایران, 11, 21, 1403, 213-253. doi: 10.22054/qjik.2023.74935.1386
HARVARD
مافی تبار آمنه. (1403). 'بررسی اقلام پارچه ای در خوان و مطبخ عصر قاجار با استفاده از آرشیو دیجیتالی دانشگاه هاروارد', دو فصلنامه دانش های بومی ایران, 11(21), pp. 213-253. doi: 10.22054/qjik.2023.74935.1386
CHICAGO
آمنه مافی تبار, "بررسی اقلام پارچه ای در خوان و مطبخ عصر قاجار با استفاده از آرشیو دیجیتالی دانشگاه هاروارد," دو فصلنامه دانش های بومی ایران, 11 21 (1403): 213-253, doi: 10.22054/qjik.2023.74935.1386
VANCOUVER
مافی تبار آمنه. بررسی اقلام پارچه ای در خوان و مطبخ عصر قاجار با استفاده از آرشیو دیجیتالی دانشگاه هاروارد. 4ed2ec2ac6bbb81. 1403;11(21):213-253. doi: 10.22054/qjik.2023.74935.1386
