نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 استادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه پیام نور، صندوق پستی 3697-19395 تهران، ایران
2 استادیار گروه زیست شناسی، دانشگاه پیام نور، صندوق پستی 3697-19395 تهران، ایران
چکیده
بشر از گذشته تا به امروز برای بقا و بهبود زندگی به گیاهان وابسته بوده است. این پژوهش با هدف بررسی همهجانبه گیاهمردمنگاری گیاهان خودروی منطقه گرین از شهرستان سلسله در ناحیه رویشی زاگرس انجام شد. جامعه مورد مطالعه عشایر لکزبان چهار روستای کهمان بالا، کهمان پایین، دکاموند و گرکان بودند. روش پژوهش کیفی با رویکرد قومنگارانه بود و دادهها طی پیمایش ششماهه (فروردین تا مهر ۱۴۰۲) از طریق مصاحبه عمیق با ۱۲ نفر (۶ مرد و ۶ زن، میانگین سنی ۵۹٫۵ سال) و پرسشنامه جمعآوری و با تحلیل محتوای استقرایی بررسی شدند. نتایج نشان داد ۷۵ گونه گیاهی از ۲۸ تیره شناسایی شدند که شامل ۵۲ گونه (۶۹٫۳ درصد) با کاربرد دارویی، ۳۸ گونه (۵۰٫۷ درصد) خوراکی، ۴ گونه (۵٫۳ درصد) علوفهای، ۸ گونه (۱۰٫۷ درصد) تزئینی و ۲ گونه (۲٫۷ درصد) اعتقادی بودند. بیشترین استفاده دارویی برای مشکلات گوارشی، تنفسی و کلیوی بود و گیاهان خوراکی به اقتصاد فصلی کمک کردند. این مطالعه با تمرکز بر پیوند گیاهان با فرهنگ و معیشت عشایر لکزبان، دادههای جدیدی ارائه داد. دانش بومی عشایر گرین بخشی از هویت فرهنگی آنهاست و نیازمند حفاظت است. پیشنهاد میشود برنامههای آموزشی برای برداشت پایدار و توسعه بازارهای محلی اجرا شود.
کلیدواژهها
موضوعات
- احمدی، شهلا؛ باباخالو، پرویز؛ کریمیفر، محمدعلی. (۱۳۸۸). گیاهان دارویی استان لرستان. تهران: انتشارات علمی.
- اسدی، مصطفی. (۱۹۸۹-۲۰۱۶). فلور ایران. تهران: مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور.
- بازگیر، احمد؛ پورهاشمی، مهدی. (۱۴۰۰). گیاهمردمنگاری گیاهان خودروی منطقه بسطام از شهرستان سلسله، استان لرستان. فصلنامه دانش بومی ایران، دوره 8 شماره 15: ۸۵-۱۵۸. https://doi.org/10.22054/qjik.2021.60367.1265
- حسینی، زهرا؛ مهرابی، محمد؛ کیانی، سعید. (۱۴۰۱). بررسی جنبههای فرهنگی گیاهان خوراکی در منطقه سنندج. فصلنامه فرهنگ و طبیعت، دوره 8 شماره 1: ۳۰-۴۵.
- حسینی، مروارید؛ فروزه، محمدرحیم؛ بارانی، حسین. (۱۳۹۷). دانش بومی جوامع محلی پیرامون گیاهان خوراکی خودرو در مراتع زبرخان نیشابور. فصلنامه دانش بومی ایران، دوره 5 شماره 9: ۴۳-۹۶. https://doi.org/10.22054/qjik.2019.39847.1143
- دلفان، اسماعیل؛ خدایاری، حامد؛ عزیزی، خسرو. (۱۳۹۸). اتنوبوتانی گیاهان دارویی بومی در مناطق زاغه و بیرانشهر، استان لرستان. فصلنامه گیاهان دارویی، دوره 18 شماره 3: ۱۲۳-۱۴۰.
- دولتخواهی، مهدی؛ نبویپور، فاطمه. (۱۳۹۲). بررسی گیاهان دارویی و خوراکی در منطقه بوشهر. مجله گیاهشناسی کاربردی، دوره 5 شماره 4: ۸۰-۹۵.
- رضوی، منصوره. (۱۳۹۴). دانش بومی استفاده از گیاهان خودرو در شمال شرق خوزستان: مطالعه موردی شهرستان ایذه. فصلنامه دانش بومی ایران، دوره 2 شماره 3: ۱۰۸-۱۴۶. https://doi.org/10.22054/qjik.2015.5308
- سعادتی، محمد؛ رضایی، احمد؛ کریمی، بهروز. (۱۴۰۲). دانش بومی گیاهان خودرو در میان ترکمنها. فصلنامه اتنوبوتانی ایران، دوره 14 شماره 1: ۱۵-۳۰.
- فروزه، محمدرحیم؛ حشمتی، غلامعلی؛ بارانی، حسین. (۱۳۹۵). مطالعه دانش تهیه انواع غذا با بهرهگیری از گیاهان خودرو توسط عشایر. فصلنامه دانش بومی ایران، دوره 3 شماره 5: ۲۳-۵۸. https://doi.org/10.22054/qjik.2017.7748.1011
- کیاسی، یاسر؛ حسینی، علی؛ محمدی، رضا. (۱۳۹۸). گیاهان خوراکی و دارویی مرتع خوشییلاق گلستان. مجله علوم گیاهی، دوره 10 شماره 2: ۵۰-۶۵.
- مهرنیا، محمد؛ حسینی، زهرا؛ کیانی، سعید. (۱۴۰۰). ویژگیهای پوشش گیاهی منطقه گرین، لرستان. مجله اکولوژی گیاهی، دوره ۷ شماره 1: ۲۰-۳۵.
- مهرنیا، محمد؛ حسینی، زهرا. (۱۳۹۹). مطالعه اتنوبوتانی گیاهان دارویی بومی منطقه الشتر (لرستان). فصلنامه گیاهشناسی ایران، دوره 15 شماره 3: ۷۵-۹۰.
)