شیوه‌های درمان عامیانه در سنندج: واکاوی درک بیماری، فرآیند درمان و ویژگی‌های درمانگران (مورد مطالعه: ناوک‌که‌وتن ، سه‌رکه‌وتن و ته‌کاندن )

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه شناسی و ارتباطات دانشگاه گلستان.گرگان.ایران.

2 کارشناسی پژوهش اجتماعی دانشگاه گلستان.گرگان.ایران.

چکیده
طب سنتی به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از فرهنگ عامیانه، ریشه در تاریخ و تمدن جامعه دارد. براین اساس هدف اصلی پژوهش حاضر مطالعۀ مردم‌شناختی شناسایی و تحلیل سه شیوۀ درمان عامیانه شایع در شهر سنندج است. این پژوهش با اتخاذ رویکرد کیفی و به روش مردم‌نگاری انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۱۷ مشارکت‌کننده (شامل ۸ درمانگر و ۹ بیمار) گردآوری شد. انتخاب مشارکت کنندگان به روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله برفی بود و جمع آوری داده‌ها ادامه یافت تا اشباع نظری حاصل شد و اطلاعات بدست آمده با استفاده از کدگذاری مضمونی مورد تحلیل قرار گرفتند.تحلیل داده‌ها نشان داد که این شیوه‌های درمانی بر درک کاملاً هستی شناختی متفاوتی از بدن، بیماری و درمان استوار هستند که در آن بیماری صرفاً یک پدیدۀ زیستی محسوب نمی‌شود. مولفه‌های فرهنگی مانند باور به نقش عوامل روحی-روانی (مانند ترس و فشار کاری) در ایجاد بیماری، و همچنین ساختار اجتماعی انتقال دانش (از طریق ویژگی‌های ذاتی، ارثی و اکتسابی درمانگران) از یافته‌های تحلیلی کلیدی این پژوهش به شمار می‌روند. یافته‌های این مطالعه مؤید غنای دانش عامیانه و پویایی نظام طب سنتی و عامیانه در شهر سنندج است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

- بر، ویوین. (1394)، برساخت‌گرایی اجتماعی، ترجمه: اشکان صالحی، تهران: نشر نی، چاپ اول.

- بلیکی، نورمن. (1403)، طراحی پژوهش‌های اجتماعی، ترجمه: حسن چاوشیان، تهران: نشر نی، چاپ شانزدهم.
- بهنام. جمشید. (1383)، ایرانیان و اندیشه تجدد، تهران: انتشارات فرزان روز، چاپ دوم.
- حسینی، سروه؛ حشمتی، غلامعلی؛ فروزه، محمدرحیم و کرمی، پرویز. (1400)، بررسی دانش بومی مردم پیرامون گیاهان دارویی و خوراکی با خواص دارویی سنندج (مطالعه موردی کوهستان و دهستان آبیدر)، دو فصلنامه دانش‌های بومی ایران، سال هشتم، شماره 16: 343-395.
- دنسکامب، مارتین. (1398)، راهنمای پژوهش خوب (برای تحقیقات کوچک مقیاس). ترجمه: سجاد علیزاده و سجاد یاهک. تهران، نشر علمی و فرهنگی، چاپ اول.
- زرشناس، زهره،. نظری، اعظم،. و عباسی، مریم. (1399)، بررسی طب عامیانه در مشکان فارس، مطالعات مردم شناختی، سال دوم، شماره 1: 6-17.
- سائوکو، پائولا. (1403)، روش شناسی مطالعات فرهنگی: مقدمه‌ای بر رویکردهای روش شناختی کلاسیک و نوین، ترجمه: بهمن باینگانی و سحر فائقی، تهران: انتشارات لوگوس، چاپ اول.
- شیرویه، پانته‌آ؛ نبی‌میبدی، راضیه و بهمن، مریم (1395)، بررسی در رفتگی ناف از منظر طب سنتی ایران، مجله طب سنتی اسلام و ایران، سال هفتم، شماره 1: 67-72.
- غلامی گوزالبلاغ، احمد و الیاسی، فاضل. (1394)، تفسیر معناگرایی شیوه‌های درمانگری عامیانه (بررسی دریافت مردم ساکن در مناطق جنوب آذربایجان غربی از درمانگری عامیانه)، مجله انسان‌شناسی، سال سیزدهم، شماره 22: 121-148.
- قه‌ره‌داخی، عه‌تا. (2004)، چه‌مکی ده‌وله‌ت و بزوینه‌ری میژوو له کومه‌لگای کوردیدا. هه‌ولیر: بلاوکراوه ئاراس، چاپی یه‌که‌م.
- کرل. هاوی. (1392)، بیماری، ترجمه: احسان کیانی خواه، تهران: گمان، چاپ اول.
- کوزر، لوئیس. (1381)، کاربرد نظریه‌های کلاسیک در جامعه‌شناسی، در کتاب آینده بنیان‌گذاران جامعه‌شناسی، نوشته زیتلین و دیگران، ترجمه: غلامعباس توسلی، تهران: نشر قومس، چاپ اول.
- گیدنز، آنتونی و بردسال، کارن. (1386)، جامعه‌شناسی، ترجمه: حسن چاوشیان. تهران: نشر نی، چاپ اول.
- مشیری. ژیلا و جباریان، یعقوب. (1401)، بررسی طب سنتی در میان عشایر لار دماوند، نامه انسان‌شناسی، سال نوزدهم، شماره 35: 229-250.