هنر مرصع کاری ایران در دوره هخامنشی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه بوعلی سینا

چکیده
دوره‌ی هخامنشی به عنوان یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخی ایران؛ در زمینه‌های مختلف از جمله جواهرسازی دستاوردهای بزرگی داشته است. علی‌رغم یافته‌های اندک جواهرات این دوره نشان از مهارت بالای جواهرسازان هخامنشی است.یکی از روش‌های تزئین این آثار مرصع‌کاری بود که به روش‌های گوناگون اجرا می‌شد. در این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و مطالعات میدانی و صحبت با استادکاران مرصع‌کار تلاش شده ضمن معرفی هنر مرصع‌کاری دوره هخامنشی ، سبک‌ها و تکنیک‌های مورد استفاده در این هنر شناسایی و مورد مطالعه قرار گیرد و همچنین تاثیر هنر تمدن‌های دیگر در شکلگیری آن مشخص شود. به علت عدم امکان دسترسی و مطالعه آزمایشگاهی آثار مورد مطالعه و همچنین فقدان مطالعات آزمایشگاهی منتشر شده، ارایه جزییات دقیق تکنیکی و ساخت این دسته از زیورآلات امکانپذیر نیست با این حال تلاش شده با مطالعه دقیق تصاویر و جزییات اشیا و نیز اطلاعات ارایه شده توسط استادکاران، تصویر به نسبت روشنی از این هنر ارایه شود. با مطالعه‌ی آثار مرصع‌کاری این دوره دو سبک مشخص مرصع‌کاری شناخته شد و تکنیک‌های‌ مختلف سنگ‌نشانی شناسایی با نظر استادکاران مشخص شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

- جهانشاهی فرد، لیلا. (۱۳۹۲)، «بررسی جایگاه مرصع‌کاری در جواهر ایرانی»، نشریه پژوهش هنر، شماره ۳: ۱۳۵–۱۴۰.
- حاتم نژاد، کتایون، مذاکره شفاهی: 22/07/03
- زهبری، زهره. (۱۴۰۲)، «زرگرهایی که بر طلا کار می‌کردند، آن‌ها مادی و مصری بودند: پژوهشی بر زرگرهای مصری»، کارنامگ پارسی، تهران، نشر پارثوا: ۱۶۱–۱۹۳.
- شریفی، محمد، مذاکره شفاهی: 21/12/۰3
- شفیعی، مسیح، مذاکره شفاهی: 11/08/04
- شفیعی زاده، امین، مذاکره شفاهی: 11/08/04
- شیریان، علی، مذاکره شفاهی: 11/08/04
- شیشه‌گر، آرمان. (1394)، آرامگاه دو بانوی عیلامی از خاندان شاه شوتور ناهونته پسرانیدد، پژوهشکده میراث فرهنگی و صنایع‌دستی و گردشگری، چاپ اول.
 - طاهری، صدرالدین و بایرام زاده، رضا. (۱۳۹۷)، «بررسی ساختاری آثار گنجینه جیحون»، مطالعات باستان‌شناسی، پاییز و زمستان 1397، شماره 2: ۱۷۱–۱۸۴.
- علیمردانی، حمیدرضا. (۱۳۹۲)، کلیات هنر گوهرشناسی (۱) (۲)(۳)، تهران، نشر پازینه، چاپ اول.
-کرتیس، جان و تالیس، نایجل. (۱۳۹۲)، امپراتوری فراموش‌شده: فرهنگ، هنر و تمدن هخامنشیان، ترجمه: خشایار بهاری. نشر فروغ دانش، چاپ اول.
-گیو قصاب، عبدالناصر. (۱۳۸۶)، مدخلی بر سبک‌های جواهرسازی، تهران، نشر قصیده، چاپ اول.
- مجید زاده، یوسف. (۱۳۸۲)، جیرفت کهن‌ترین تمدن شرق، طبع و نشر، چاپ اول.
- موسوی، مهرزاد. (۱۳۹۰)، جستاری در پیشینه هنر هخامنشی، تهران، نشر رخشی، چاپ اول.
- یاقوتی، سپیده و دادور، ابوالقاسم. (۱۳۹۹)، «مطالعه تطبیقی سیر تحول و تطور زیورآلات ایران در دوره هخامنشی و اشکانی»، جلوه هنر، شماره ۴: ۹۷–۹۸.