نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مجید رضا مقنی پور ¹
• سارا آرام نیا ²

¹ گروه هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

² گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران

چکیده

چوب به‌عنوان یکی از مصالح مهم در هنرهای کاربردی ایران، به‌دلیل ماهیت ناپایدار خود در برابر عوامل محیطی، کمتر در قالب آثار اصیل تاریخی باقی مانده است و نمونه‌های زیادی از این آثار چوبی از دوره‌های تاریخی مختلف در دسترس نیست؛ از سویی دیگر نگارگری ایرانی جدا از جنبه های فرمی و کارکردهای مضمونی، می‌تواند به عنوان یک منبع اطلاعاتی در خصوص شناسایی و توصیف فضای فرهنگی و اجتماعی پیرامون زمان و مکان خلق آنها مورد استناد قرار گیرد؛ بر همین اساس در این پژوهش با هدف شناسایی و ارائه تصویری روشن‌تر از ویژگی‌های فرمی و تکنیکی هنرهای چوبی رایج در دوره صفوی، نگاره‌های شاهنامه طهماسبی مورد استناد قرارگرفته است. نوع پژوهش حاضر توصیفی تحلیلی بوده و اطلاعات آن از روش کتابخانه‌ای ـ اسنادی و میدانی (طراحی کارت مشاهده و مصاحبه) به دست آمده است؛ نمونه نگاره‌های مورد مطالعه در این پژوهش شامل 26 نگاره بوده است . یافته‌ها نشان می‌دهد که بیشترین و متنوع‌ترین تزئینات چوبی در فضاهای سلطنتی و درباری تصویر شده‌اند و میان موقعیت فضایی و میزان تزئین رابطه‌ای مستقیم وجود دارد. تکنیک‌های گره‌چینی (مشبک و توپر)، منبت و منبت‌معرق بیشترین بسامد را داشته و نقوش هندسی زمینه مثلث و اسلیمی بیش از دیگر نقوش تکرار شده‌اند.

کلیدواژه‌ها

• هنرهای چوبی
• صفویه
• شاهنامه طهماسبی
• نگارگری ایرانی
• گره چینی

موضوعات

• دانش بومی