نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دانشیار جامعه شناسی دانشگاه پیام نور
چکیده
حسن زیرک هنرمند آوازخوانی است که در سالهای 1332 تا 1351 بیش از هزار ترانه ضبطشده از او برجایمانده است. هدف این تحقیق شناخت نوع پوشش و تزئینات زن است. دیدگاه راهنما در پژوهش، نگرش حاکم بر جامعهشناسی ادبیات بوده است. روش تحقیق توصیفی و تحلیل متن به شیوه تحلیل محتوای کیفی انجامشده است. نتیجه تحقیق نشان داد که لباس زنان شامل سرپوش، تنپوش از قبیل سربند، پیراهن ، دستمال، رنگ لباس، نام پارچه و مکان تولید و تزئیناتی مثل گوشواره، بازوبند، النگوی دستوپا،آرایش طبیعی با سرمه و حنا در ترانهها انعکاس یافته است. در این ترانهها و در بخش پوشش البسه هیچ موردی از پاپوش نیست که ناشی از تأثیر فرهنگ اجتماعی بر هنر است. این بازتاب متأثر از شرایط اجتماعی و عاملیت هنرمند است که در عین خلاقیت در چارچوب ارزشهای جامعه خویش قرار دارد . زیرک بخشی از میراث ناملموس جامعه از طریق زبان، ترانه ضبط و ثبت کرده است و چنین به نظر میرسد که در غیاب تاریخ رسمی، ترانههای فولکلور حافظ فرهنگ و خاطره جمعی بوده و تغییرات تاریخی مصرف پارچه و زیورآلات را پوشش میدهند. درواقع از روی این ترانهها میتوان بخشی از تاریخچه لباس زن در یک سده گذشته را بازسازی کرد.
کلیدواژهها
موضوعات
- اسکار پیت، پیتر. (1392). جامعهشناسی ادبیات، ترجمه مرتضی کتبی، تهران، سمت.
- الهی، محبوبه. (1389). لباس بهمثابه هویت، فصلنامه مطالعات ملی، شماره 2، سال یازدهم.
- ترابی،علیاکبر. (1370). جامعهشناسی و ادبیات، تبریز، نوبل.
- جنکینز، ریچارد. (1381). هویت اجتماعی، ترجمه: تورج یاراحمدی، تهران، شیرازه.
- خیریه،بهروز. (1388). دیدنیهای کردستان، تهران، لوح زرین.
- رهو، روشنک. (1381). پوشاک زنان کرد، فصلنامه فرهنگ کردستان، سال سوم، شماره 11.
- سلیم پور آبکنار، سامرا.(1401). مطالعهای بر انعکاس دانش رنگ شناختی اقوام بلوچ در دست بافتههای سنتیشان، دو فصلنامه دانشهای بومی ایران، دوره نهم، شماره 17:177-219.
- شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1386). زمینه اجتماعی شعر فارسی، تهران، اختران، دات، کتاب آمه.
- شمیسا، سیروس. (1373). کلیات سبکشناسی، تهران، فردوس.
- فرهادی، مرتضی. (1393). سخن سردبیر، دو فصلنامه دانشهای بومی ایران، شماره 1: 1-18.
- فرهادی، مرتضی. (1393). مردمنگاری دانشها و فنآوریهای سنتی: نان شب مردم نگاران ایران، دو فصلنامه دانشهای بومی ایران ، شماره 2: 1-49.
- علایی، مشیت. (1380). نقد ادبی و جامعه شناسی، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، سال چهارم، شماره 10 و 11، 20-33.
- گلدمن، لوسین و دیگران. (1390). در آمدی بر جامعهشناسی ادبیات، مجموعه مقالات، ترجمه: محمد جعفر پوینده، تهران، نقش جهان.
- محمد پور احمد. (1397). روش در روش، تهران، جامعه شناسان.
- محمدزاده، حسین و قربانی، محمد صدیق. (1403). جغرافیایی موسیقی در ترانههای حسن زیرک، جامعهشناسی فرهنگ و هنر، مقاله پذیرششده زیر چاپ.
- ولک، رنه. (1377). تاریخ نقد جدید، جلد 4، ترجمه سعید ارباب شیرانی، تهران، نیلوفر.
- یاسینی، سید راضیه و بیچرانلو، عبدالله. (1397). برساخت سینمایی زیبایی پوشاک زنان در گفتمانهای ارزشگرایی، سازندگی و اصلاحطلبی، جامعهشناسی هنر و ادبیات، دوره 10، شماره دوم: 1-37.
ب) کردی
- مام قادری سورەیا. (۱۴۰۳). زێرەوشان (بازشناسی پوشاک کهن کردهای مکریان، مهاباد، نشر بئر.
- فەرشی برایم. (۱۹۹۶). زیرەک هونەرمەندی نەتەوەی بن دەست.
- نەسیری نیا قادر. (۱۳۹۴). ناڵە شکێنە، ژیان و گۆرانییەکانی مامۆستا حەسەن زیرەک، چاپی سێهەم، سنە، ئانا شەمیم سنە.
- نوورانی لەیلا، پایانیانی سەلاح. (۱۳۹۳). فەرهەنگی جل وبەرگ و خشڵ و خاڵی ژنان، تهران، ناشر.
- هەژار. (۱۳۶۹). هەنبانە بۆرینە، بەرگی یەک، تاران، سروش.
- هەژار. (۱۳۶۹). هەنبانە بۆرینە، بەرگی دوو، تاران، سروش.
د) سایت
http//lex.vejin.net
)