دانش بومی
محمدجواد حیدریان دولت آبادی؛ احسان علی اکبری بابوکانی
چکیده
دانش سنتی گونهای از علم و تجربه است که پس از سالها تجربهاندوزی جوامع بومی و محلی در مناطق جغرافیایی معین حاصلشده است. با گسترش روز افزون مبادلات تجاری در عرصه بین المللی ضرورت حمایت از این دانش که حاصل دسترنج نسلهای متمادی جوامع محلیوبومی است بیش ازپیش احساس میشود. با توجه به اهمیت حمایت از دانش سنتی، برخی ازکشورها (خصوصاً ...
بیشتر
دانش سنتی گونهای از علم و تجربه است که پس از سالها تجربهاندوزی جوامع بومی و محلی در مناطق جغرافیایی معین حاصلشده است. با گسترش روز افزون مبادلات تجاری در عرصه بین المللی ضرورت حمایت از این دانش که حاصل دسترنج نسلهای متمادی جوامع محلیوبومی است بیش ازپیش احساس میشود. با توجه به اهمیت حمایت از دانش سنتی، برخی ازکشورها (خصوصاً کشورهایی که منابع غنی دانش سنتی را در اختیار دارند)درحقوق داخلی خود اقدام به وضع قوانینومقررات مربوط بهحفاظت از دانش سنتی نمودهاند. در کشور ما نیز با ایجاد شورای سیاستگزاری حقوق مالکیت فکری اقداماتی در زمینه ارتقاء حقوق مالکیت فکری ایجاد شده است. دانش سنتی کشور ما خصوصاً با توجه به تمدن کهن و گستره وسیع کشور نیازمند توجه جدی است و با توجه به ماهیت و ویژگی خاص دانش سنتی و قابلیت های حقوق مالکیت فکری ایران طراحی و ایجاد نظام خاص حمایت از دانش سنتی از ضرورت های جدی نظام حقوقی ایران است. در این پژوهش ضرورت و ویژگی های این نظام حمایتی مورد مطالعه قرار گرفته است.
دانش بومی
زهرا علی نژادمقدم شهرکی؛ محمد رحیم فروزه؛ حنانه محمدیکنگرانی؛ حسن یگانه
چکیده
مطالعهی طبخ خوراک با استفاده از گیاهان مرتعی به عنوان یک موضوع مهم در پژوهشهای مردمنگاری شناخته میشود که مکتوب نمودن آن بر عهدهی مردم نگاران است. بر همین اساس، هدف محققان از انجام پژوهش حاضر، گردآوری دانش مردمان منطقهی شاه کوه سفلی در زمینهی طبخ انواع خوراکهای محلی با استفاده از گیاهان خودروی مرتعی است. به منظور ثبت دانش ...
بیشتر
مطالعهی طبخ خوراک با استفاده از گیاهان مرتعی به عنوان یک موضوع مهم در پژوهشهای مردمنگاری شناخته میشود که مکتوب نمودن آن بر عهدهی مردم نگاران است. بر همین اساس، هدف محققان از انجام پژوهش حاضر، گردآوری دانش مردمان منطقهی شاه کوه سفلی در زمینهی طبخ انواع خوراکهای محلی با استفاده از گیاهان خودروی مرتعی است. به منظور ثبت دانش گرانبهای بومیان، مصاحبهها در فصل بهار و تابستان سال 1402 و 1403 با استفاده از روش مشاهده مشارکتی و مصاحبههای باز انجام شد و خبرگان محلی به روش گلوله برفی شناسایی شدند. در تحقیق حاضر، در مجموع 13 گیاه خودرو شناسایی و شیوه طبخ 16 نوع غذا ثبت گردید. همچنین گیاهان با فرم رویشی علفی بیشترین سهم از گیاهان مورد استفاده در تهیهی خوراک را به خود اختصاص دادهاند و تمام یا بخشهای مختلف گیاهان به عنوان مواد اصلی غذا و یا به عنوان افزودنی، چاشنی، طعمدهنده و ادویه مورد استفاده واقع میشوند. با توجه به گستردگی دانش گذشتگان در زمینهی طبخ خوراک و تهیهی غذاهای سنتی، میتوان اذعان داشت که ثبت و تحلیل دانش بومی مرتبط با طبخ غذاهای محلی نه تنها به حفظ فرهنگ غذایی کمک میکند بلکه میتواند راهکارهایی جهت ارتقاء سلامت تغذیه جوامع ارائه دهد.
دانش بومی
سامرا سلیم پور؛ امیر انوری مقدم
چکیده
مهارت ساخت پایپوش از هنرهای سنتی و اصیل ایرانی است که اگر چه امروزه در اکثر نقاط بدست فراموشی سپرده شده است؛ با این وجود، از آن میتوان بهعنوان یک نماد فرهنگی و اجتماعی یاد کرد. شهرستان طبس و روستاهای اطراف آن در گذشته یکی از مهمترین مراکز ساخت پایپوش در استان خراسان جنوبی محسوب میشدند. از این پایپوش بدلیل سبکی، انعطاف پذیری، ...
بیشتر
مهارت ساخت پایپوش از هنرهای سنتی و اصیل ایرانی است که اگر چه امروزه در اکثر نقاط بدست فراموشی سپرده شده است؛ با این وجود، از آن میتوان بهعنوان یک نماد فرهنگی و اجتماعی یاد کرد. شهرستان طبس و روستاهای اطراف آن در گذشته یکی از مهمترین مراکز ساخت پایپوش در استان خراسان جنوبی محسوب میشدند. از این پایپوش بدلیل سبکی، انعطاف پذیری، استحکام و راحتی برای پیاده روی های طولانی مدت در مشاغلی همچون: کشاورزی، شبانی و زندگی عشایری استفاده فراوانی میشد. هدف این جُستار علاوه بر حفظ و پاسداری از بنیانهای فرهنگی و هنری ایران، معرفی شیوه عملی و گام به گام هنر سنّتی ساخت پای پوش در روستای کُریت است. اصلی ترین پرسش این مطالعه به «چگونگی شیوه ساخت پایپوش سنتی کُریت از مواد اولیه طبیعی و بومآورد منطقه» باز میگردد. این پژوهش به شیوه توصیفی- تحلیلی و بر اساس مستندات کتابخانه ای، مشاهدات میدانی و مصاحبه با استادکاران هنرمند شهرستان طبس و روستای کُریت نگاشته شده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که مهارت ساخت پایپوش سنتی در روستای مذکور مبتنی بر «روحیه تعاون و همکاری» زنان و مردان روستا بوده و برای ساخت آن از مواد کاملاً طبیعی استفاده میشده است.
دانش بومی
سمیرا حسینی رودباری؛ حسین سلطان زاده؛ مهرداد متین؛ محمد محمدزاده دوگاهه
چکیده
در سالهای اخیر، مسائل مرتبط با دیدگاه جنسیتی در جوامع گوناگون ، بهعنوان یکی از ابعاد فرهنگی مؤثر در شکلگیری فضاهای مسکونی مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله با هدف تحلیل تأثیر متغیر فرهنگ جنسیتی بر ساختار پیکربندی فضایی خانههای بومی در خراسان بزرگ و کهن بهویژه شهر هرات انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع کیفی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی ...
بیشتر
در سالهای اخیر، مسائل مرتبط با دیدگاه جنسیتی در جوامع گوناگون ، بهعنوان یکی از ابعاد فرهنگی مؤثر در شکلگیری فضاهای مسکونی مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله با هدف تحلیل تأثیر متغیر فرهنگ جنسیتی بر ساختار پیکربندی فضایی خانههای بومی در خراسان بزرگ و کهن بهویژه شهر هرات انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع کیفی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. دادههای مورد نیاز از طریق مطالعات میدانی، ثبت مستند از پلانها،و بررسی آن ها به لحاظ ساختار شکلی و دیدگاههای فضایی خانههای سنتی، و همچنین بررسی منابع کتابخانهای و علمی معتبر جمعآوری شدهاند. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که پیکربندی فضایی خانههای سنتی هرات، بازتابی ساختاریافته از نظام فرهنگی جنسیتی خراسان بزرگ است که در تعامل پیچیدهای با عوامل محیطی، اجتماعی، سیاسی و سنتی شکل گرفته است. بهویژه، تحلیل نمونهها نشان میدهد که فضاهای اختصاصی زنانه با ویژگیهایی چون عزلت نسبی، محدودیت دید خارجی و دسترسی کنترلشده در ساختار فیزیکی خانهها بهصورت سیستماتیک طراحی شدهاند.ساختار فیزیکی و سازماندهی فضایی خانههای بومی هرات گواه بر آن است که معماری بومی، بهعنوان یک متن فرهنگی، ضمن تحقق نیازهای مادی، ارزشها، هنجارها و سلسلهمراتب اجتماعی بهویژه مبتنی بر دیدگاه جنسیت را در قالب فرم و فضا کُدگذاری میکند
دانش بومی
جواد مداحی؛ معصومه بهمنی؛ عبدالحسین دانشوری نسبب
چکیده
استان هرمزگان بهعنوان کانون دانشهای بومی و تنوع فرهنگی در جنوب ایران شناخته میشود. پوشش سنتی زنان، یعنی “برقع”، فراتر از یک پوشش صرف، حامل لایههای معنایی، اجتماعی و اقتصادی است. با وجود اهمیت تاریخی و فرهنگی، پژوهشهای اندکی بهصورت پدیدارشناختی به تجربه زیسته زنان از کارکردهای برقع پرداختهاند. هدف این پژوهش، تحلیل ...
بیشتر
استان هرمزگان بهعنوان کانون دانشهای بومی و تنوع فرهنگی در جنوب ایران شناخته میشود. پوشش سنتی زنان، یعنی “برقع”، فراتر از یک پوشش صرف، حامل لایههای معنایی، اجتماعی و اقتصادی است. با وجود اهمیت تاریخی و فرهنگی، پژوهشهای اندکی بهصورت پدیدارشناختی به تجربه زیسته زنان از کارکردهای برقع پرداختهاند. هدف این پژوهش، تحلیل ابعاد زیسته برقعپوشی زنان هرمزگان است.پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و چارچوب پدیدارشناسی تجربیات زیسته انجام شده است. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۵ زن برقعپوش (با نمونهگیری هدفمند و رسیدن به اشباع نظری) گردآوری شد. تحلیل دادهها با نرمافزار MAXQDA و روش کدگذاری تماتیک انجام گرفت.تحلیل دادهها منجر به استخراج ۲۴۹ کد اولیه شد که در قالب سه مضمون اصلی دستهبندی شدند: ابعاد نمادین و ادراکات حسی، تجلی باورها و الزامات فقهی، و بازنمایی هویت و ساختارگرایی فرهنگی. یافتهها نشان میدهند برقع بهمثابه واسطه فرهنگی عمل کرده و گذار نسلی از کارکرد “پوشاندن و دیده نشدن” به سمت “آراستگی و عاملیت اقتصادی” را تجربه کرده واین مطالعه با مستندسازی تجربه زیسته زنان، ابعاد چندوجهی دانش بومی برقع را آشکار کرده و بر آسیبپذیری این سنت در برابر مدرنیته تأکید میکند. ضرورت توجه سازمانهای فرهنگی به حفظ این میراث ناملموس را برجسته میسازد.
دانش بومی
امیرعلی برومند؛ اسماعیل صالحی
چکیده
پژوهش حاضر با هدف شناخت و تجزیه-تحلیل سختافزار و نرمافزار حِیطهها و تلاش برای بازآفرینی آنها صورت گرفت. در این مسیر روشها و ابزارهای پژوهشی متعددی ازجمله مطالعات کتابخانهای با تأکید بر سندپژوهی تاریخی و مصاحبههای عمیق نیمهساختاریافته با ساکنان محلات بافت تاریخی مشهد به کار گرفته شد. نتایج نشان داد «حِیطه» مفهومی ...
بیشتر
پژوهش حاضر با هدف شناخت و تجزیه-تحلیل سختافزار و نرمافزار حِیطهها و تلاش برای بازآفرینی آنها صورت گرفت. در این مسیر روشها و ابزارهای پژوهشی متعددی ازجمله مطالعات کتابخانهای با تأکید بر سندپژوهی تاریخی و مصاحبههای عمیق نیمهساختاریافته با ساکنان محلات بافت تاریخی مشهد به کار گرفته شد. نتایج نشان داد «حِیطه» مفهومی کالبدی در مشهد بوده که در دوره قاجاریه به صورت ارگانیک براثر نیاز محسوس تأمین امنیت غذایی برای محلات در دورههایی که به سبب اختلافات بینمحلهای محاصره میشدند، به وجود میآید. تخصیص زمین حِیطه توسط بزرگمالک محله، مدیریت عرصهی حِیطه با کدخدا، نوع محصولات کشت شده محصولات سریعالرشد از جمله صیفیجات و درختان یکساله و سهم هر خانوار از حِیطه به تناسب تعداد اعضای آن بوده است. پس از برسرکار آمدن پهلوی اول و تسریع فرآیند شهرسازی مدرن، حِیطهها تغییر کاربری/کالبدی – عملکردی/ماهوی پیدا میکنند و به یک پلازا یا میدان/فضای اشتراکی محلی تبدیل میشوند. شتاب تغییرات سیمای مشهد در دوره پهلوی دوم موجب استحالهی حِیطهها، نابودی همهی آنها و تبدیل تنها حِیطهی باقیمانده، حِیطهی «حاجکربلایی علی»، به فضای سبز شهری میشود. پیشنهاد پژوهش حاضر، بازآفرینی حِیطه در شهر ایرانی امروز با تلفیق نقشهای سهگانه تاریخی «فضای کشاورزی اشتراکی/مشارکتی شهری»، «پلازا/میدان محله» و «فضای سبز محلی» است.
دانش بومی
مایده امیدی نوبیجار؛ حسین بارانی؛ محمد رحیم فروزه؛ احمد عابدی سروستانی
چکیده
دانش بومی به مجموعهء باورها، ارزشها، ابزارها، روشها و تجربیات هر قوم گفتهشده که در اثر ارتباط تدریجی آنها با محیط پیرامون پدید آمده است. استان گیلان بهعنوان یکی از قطبهای کهن در دامداری ایران شناخته میشود که تدابیر و دانش نهفته آن نقش مهمی در بهرهبرداری بهینه از اکوسیستمهای طبیعی دارد. اطلاعات این پژوهش با روش مردمنگاری ...
بیشتر
دانش بومی به مجموعهء باورها، ارزشها، ابزارها، روشها و تجربیات هر قوم گفتهشده که در اثر ارتباط تدریجی آنها با محیط پیرامون پدید آمده است. استان گیلان بهعنوان یکی از قطبهای کهن در دامداری ایران شناخته میشود که تدابیر و دانش نهفته آن نقش مهمی در بهرهبرداری بهینه از اکوسیستمهای طبیعی دارد. اطلاعات این پژوهش با روش مردمنگاری در قالب مصاحبه و مشاهدهء مشارکتی صورت پذیرفته است. نتایج حاکی از آن است که دامداران شرق گیلان تجارب ارزندهای در زمینهء اجزای متنوع نظام دامداری چون مدیریت گله، تغذیه و سکونت دام دارند. ایشان با انتخاب الگوهای چرایی مناسب، رعایت فصل چرا و توجه به ترکیب و تفکیک گله، درصدد مدیریت بهینه زیستبوم خود بودهاند. دانش بومی تغذیه دام شامل تشخیص گونههای علوفهای غالب Poaceae و Leguminosae، توجه ویژه به دام آبستن و تازه متولد شده، تیمار پخش نمک، استفاده از پسچر مزارع و ذخیرهسازی خوراک دام برای فصول سرد است. همچنین تدبیر دامداران در زمینهء سکونت دام نقش مفیدی در استفاده حداکثری از منابع موجود داشته است. جامعهء بومی درنتیجه تعامل همیشگی با طبیعت بهخوبی با نقاط ضعف و قدرت سرزمین خود آگاه بوده و یک برنامهریزی و نظم سیستمی ضامن بقای آن است.
دانش بومی
حسین محمدزاده
چکیده
حسن زیرک هنرمند آوازخوانی است که در سالهای 1332 تا 1351 بیش از هزار ترانه ضبطشده از او برجایمانده است. هدف این تحقیق شناخت نوع پوشش و تزئینات زن است. دیدگاه راهنما در پژوهش، نگرش حاکم بر جامعهشناسی ادبیات بوده است. روش تحقیق توصیفی و تحلیل متن به شیوه تحلیل محتوای کیفی انجامشده است. نتیجه تحقیق نشان داد که لباس زنان شامل سرپوش، ...
بیشتر
حسن زیرک هنرمند آوازخوانی است که در سالهای 1332 تا 1351 بیش از هزار ترانه ضبطشده از او برجایمانده است. هدف این تحقیق شناخت نوع پوشش و تزئینات زن است. دیدگاه راهنما در پژوهش، نگرش حاکم بر جامعهشناسی ادبیات بوده است. روش تحقیق توصیفی و تحلیل متن به شیوه تحلیل محتوای کیفی انجامشده است. نتیجه تحقیق نشان داد که لباس زنان شامل سرپوش، تنپوش از قبیل سربند، پیراهن ، دستمال، رنگ لباس، نام پارچه و مکان تولید و تزئیناتی مثل گوشواره، بازوبند، النگوی دستوپا،آرایش طبیعی با سرمه و حنا در ترانهها انعکاس یافته است. در این ترانهها و در بخش پوشش البسه هیچ موردی از پاپوش نیست که ناشی از تأثیر فرهنگ اجتماعی بر هنر است. این بازتاب متأثر از شرایط اجتماعی و عاملیت هنرمند است که در عین خلاقیت در چارچوب ارزشهای جامعه خویش قرار دارد . زیرک بخشی از میراث ناملموس جامعه از طریق زبان، ترانه ضبط و ثبت کرده است و چنین به نظر میرسد که در غیاب تاریخ رسمی، ترانههای فولکلور حافظ فرهنگ و خاطره جمعی بوده و تغییرات تاریخی مصرف پارچه و زیورآلات را پوشش میدهند. درواقع از روی این ترانهها میتوان بخشی از تاریخچه لباس زن در یک سده گذشته را بازسازی کرد.
دانش بومی
سعیدمحمد صبوری؛ سیدامیرحسین گرکانی
چکیده
مخاطرات طبیعی از جمله سیل یکی از مشکلات اساسی سکونتگاههای روستایی ایران می باشد. دانش بومی مقابله با سیل و همزیستی با آن از دیرباز در ایران وجود داشته است. در این پژوهش با بررسی روشهای بومی مقابله و بهرهبرداری از منابع آبی سیل و مقایسه آن با روشهای نوین در منطقه دشتیاری و چابهار کارایی روشهای بومی ارزیابی شده است. بررسیها ...
بیشتر
مخاطرات طبیعی از جمله سیل یکی از مشکلات اساسی سکونتگاههای روستایی ایران می باشد. دانش بومی مقابله با سیل و همزیستی با آن از دیرباز در ایران وجود داشته است. در این پژوهش با بررسی روشهای بومی مقابله و بهرهبرداری از منابع آبی سیل و مقایسه آن با روشهای نوین در منطقه دشتیاری و چابهار کارایی روشهای بومی ارزیابی شده است. بررسیها از طریق مطالعات کتابخانهای، گفتگو با افراد محلی، مشاهدات میدانی و تحلیل دادهها صورت گرفته است. در این مناطق دانش بومی از طریق احداث سازههای دگار و هوتک به منظور بهرهبرداری و احداث سازه تنپک به منظور مقابله با سیل و کاهش آسیبپذیری منازل مسکونی مورد استفاده قرار میگیرد. این سازهها عملکرد مشابه چکدمها، سازههای پخش سیلاب و سدها و ساخت براساس کدارتفاعی به منظور کاهش آسیبپذیری میباشد. با توجه به بررسیها و نتایج آن عملکرد سازههای مبتنی بر دانش بومی در منطقه مورد مطالعه مناسبتر بوده و از بین آنها ساخت و ساز برروی تنپکها برای منازل مسکونی ایمنی در برابر آبگرفتگی سیلاب ایجاد نموده است. هوتکها نیز بعنوان منبع ذخیره آب سیلاب و گاهاً تنها منبع آبی روستاها، بدلیل نبود شبکه آبرسانی نوین در برخی روستاها، کارکرد بسیار مناسبی در منطقه داشته است.
دانش بومی
جواد مداحی؛ محمد خاکپور مروستی
چکیده
آبیاری کوزهای یکی از روشهای سنتی و هوشمندانه آبیاری زیر سطحی است که از دیرباز در مناطق خشک و کمآب رواج داشته است. این روش به عنوان یک راهحل کممصرف و کارآمد برای صرفهجویی در آب، به ویژه در کشاورزی، مورد توجه قرار میگیرد.زمینه و هدف: پژوهش حاضر به دنبال بازشناسی الگوهای مناسب آبیاری بومی و کاربردی است تا با معرفی روشها و فنون ...
بیشتر
آبیاری کوزهای یکی از روشهای سنتی و هوشمندانه آبیاری زیر سطحی است که از دیرباز در مناطق خشک و کمآب رواج داشته است. این روش به عنوان یک راهحل کممصرف و کارآمد برای صرفهجویی در آب، به ویژه در کشاورزی، مورد توجه قرار میگیرد.زمینه و هدف: پژوهش حاضر به دنبال بازشناسی الگوهای مناسب آبیاری بومی و کاربردی است تا با معرفی روشها و فنون مورد استفاده توسط مردم بومی در مدیریت منابع آبی، به بهبود شرایط فعلی این حوزه کمک کند.روش پژوهش: جامعه آماری این پژوهش شامل کارشناسان، صاحبنظران و افرادی است که با دانش سنتی آبیاری آشنا هستند. برای انتخاب اعضای نمونه پژوهش، از روش نمونهگیری هدفمند و تکنیک مصاحبه نیم ساختار یافته استفاده شده است.یافته ها: بررسیها نشان داد با توجه به نظر خبرگان آشنا به آبیاری کوزه ای، استفاده از این روش میتواند منجر به صرفهجویی قابل توجهی در مصرف آب شده و در عین حال روشی نوآورانه و منطبق با مناطق بسیار کم آب جهت کاشت برخی از محصولات کشاورزی می باشد و به دلیل کاهش مصرف آب و هزینههای مرتبط با آن، میتواند در بلند مدت به بهبود وضعیت اقتصادی کشاورزان مناطق کویری کمک کند.
دانش بومی
فاطمه رودی؛ حسین راعی؛ اصغر محمد مرادی
چکیده
تنوع اقلیمی در استان مازندران موجب شکلگیری فضاهای مرتبط با تولید و بهرهبرداری از دام با ویژگیهای کالبدی و کارکردی متنوع شده است. گسنسره و تلار دو عنصر فضایی هستند که توسط جوامع محلی در کوهستان مازندران و در روستای انگهرود نور مورداستفاده قرارگرفتهاند. مسئله تحقیق نیاز به مستندسازی ویژگیهای معماری و فرهنگی این عناصر است. ...
بیشتر
تنوع اقلیمی در استان مازندران موجب شکلگیری فضاهای مرتبط با تولید و بهرهبرداری از دام با ویژگیهای کالبدی و کارکردی متنوع شده است. گسنسره و تلار دو عنصر فضایی هستند که توسط جوامع محلی در کوهستان مازندران و در روستای انگهرود نور مورداستفاده قرارگرفتهاند. مسئله تحقیق نیاز به مستندسازی ویژگیهای معماری و فرهنگی این عناصر است. عواملی چون مهاجرت و تغییر نظام سنتی دامداری به صنعتی موجب شده است که این میراث بومی در حال زوال و فراموشی قرار گیرد. هدف از این مقاله معرفی میراث بومی مرتبط با دامداری است و روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی است. نتایج تحقیق نشان میدهد که تلار نوع بومی ساختارهای سنتی مرتبط با دام در فصل زمستان است و گسنسره نیز برای دوشیدن شیر گوسفندان و محصولات لبنی در تابستان مورداستفاده قرار میگیرد. هریک از آنها دارای تنوع فضایی و معماری ویژه بر اساس عملکردشان هستند و دانش بومی مرتبط با سلامت دام، نظام اجتماعی ویژه و سنتهای فرهنگی مرتبط با تولید محصول و خوراک محلی نیز در آنها مستتر است. آنها بخشی از میراث شبانی و کشاورزی ایران محسوب میشوند و ارتباط معناداری با معیشت جغرافیایی و توسعه پایدار دارند.
دانش بومی
کیهان کریمی؛ فهیمه معتضدیان؛ سجاد مؤذن؛ مریم چشمه قصابانی
چکیده
میراث معماری صنعتی یک مفهوم نسبتاً مدرن است که حفاظت از آن مستلزم شناخت درست اثر و درک جامع از ارزشهای ملموس و ناملموس این میراث است. در دهههای اخیر ورود مفاهیم نو، موجب گسترش مفهوم میراث صنعتی با ارزشهای جدید و تبدیل فرآیند حفاظت به مقولهای میانرشته-ای شده است. از اینرو، تغییر رویه برای بهرهگیری از علوم مختلف در حفاظت میراث ...
بیشتر
میراث معماری صنعتی یک مفهوم نسبتاً مدرن است که حفاظت از آن مستلزم شناخت درست اثر و درک جامع از ارزشهای ملموس و ناملموس این میراث است. در دهههای اخیر ورود مفاهیم نو، موجب گسترش مفهوم میراث صنعتی با ارزشهای جدید و تبدیل فرآیند حفاظت به مقولهای میانرشته-ای شده است. از اینرو، تغییر رویه برای بهرهگیری از علوم مختلف در حفاظت میراث یک ضرورت است. هدف این مقاله، تلاش برای شناسایی و معرفی ارزشهای معماری دفاعی میراث صنعتی از منظر آموزههای معمارانه پدافند غیرعامل، با تمرکز بر کارخانه سیمان شهرری است. با وجود تأکید ارزش-های معماری دفاعی بر عرصه کالبدی، باید اذعان داشت که هیچ حفاظتگری در مقابل کالبد صرف وظیفهای ندارد، بلکه حفظ ارزشهای ورای کالبد نیز بر او فرض واجب است. این مقاله از حیث پارادایمهای سهگانه تحقیق در دسته اثباتگرا، از وجه نوع، پیامد و نتایج آن کاربردی، از نقطه نظر فرآیند اجرا کیفی با نگاه تفسیرگرا و از منظر هدف، رویکردی توصیفی-تحلیلی و منطبق بر نمونه موردی دارد. تدوین ارزشهای معماری دفاعی میراث صنعتی در دو بعد محیط و محاط، برای بهبود وضع موجود، اتخاذ تدابیر فنی جهت کاهش خسارات وارده و استفاده از ظرفیت های این میراث در زمان بحران از نتایج این پژوهش است.
دانش بومی
حسن رضا یوسفوند؛ مریم حائری نسب
چکیده
بشر از گذشته تا به امروز برای بقا و بهبود زندگی به گیاهان وابسته بوده است. این پژوهش با هدف بررسی همهجانبه گیاهمردمنگاری گیاهان خودروی منطقه گرین از شهرستان سلسله در ناحیه رویشی زاگرس انجام شد. جامعه مورد مطالعه عشایر لکزبان چهار روستای کهمان بالا، کهمان پایین، دکاموند و گرکان بودند. روش پژوهش کیفی با رویکرد قومنگارانه بود ...
بیشتر
بشر از گذشته تا به امروز برای بقا و بهبود زندگی به گیاهان وابسته بوده است. این پژوهش با هدف بررسی همهجانبه گیاهمردمنگاری گیاهان خودروی منطقه گرین از شهرستان سلسله در ناحیه رویشی زاگرس انجام شد. جامعه مورد مطالعه عشایر لکزبان چهار روستای کهمان بالا، کهمان پایین، دکاموند و گرکان بودند. روش پژوهش کیفی با رویکرد قومنگارانه بود و دادهها طی پیمایش ششماهه (فروردین تا مهر ۱۴۰۲) از طریق مصاحبه عمیق با ۱۲ نفر (۶ مرد و ۶ زن، میانگین سنی ۵۹٫۵ سال) و پرسشنامه جمعآوری و با تحلیل محتوای استقرایی بررسی شدند. نتایج نشان داد ۷۵ گونه گیاهی از ۲۸ تیره شناسایی شدند که شامل ۵۲ گونه (۶۹٫۳ درصد) با کاربرد دارویی، ۳۸ گونه (۵۰٫۷ درصد) خوراکی، ۴ گونه (۵٫۳ درصد) علوفهای، ۸ گونه (۱۰٫۷ درصد) تزئینی و ۲ گونه (۲٫۷ درصد) اعتقادی بودند. بیشترین استفاده دارویی برای مشکلات گوارشی، تنفسی و کلیوی بود و گیاهان خوراکی به اقتصاد فصلی کمک کردند. این مطالعه با تمرکز بر پیوند گیاهان با فرهنگ و معیشت عشایر لکزبان، دادههای جدیدی ارائه داد. دانش بومی عشایر گرین بخشی از هویت فرهنگی آنهاست و نیازمند حفاظت است. پیشنهاد میشود برنامههای آموزشی برای برداشت پایدار و توسعه بازارهای محلی اجرا شود.
دانش بومی
علی محبی؛ سعیده ناطقی
چکیده
براساس نتایج آخرین سرشماری اجتماعی – اقتصادی عشایر کوچنده (سال1400)، تعداد 1,186,398 نفر جمعیت عشایری در قالب 212,772 خانوار، سالانه حدود 9 میلیون واحد دامی مازاد بر نیاز وارد بازار میکند و بالغ بر 162000 تن ( 20 درصد تولید گوشت قرمز کشور) میباشد. علاوه بر آن، تولید 400 هزار تن شیر 14 هزار تن پشم، بخشی دیگر از تولیدات دامی عشایر را تشکیل میدهد ...
بیشتر
براساس نتایج آخرین سرشماری اجتماعی – اقتصادی عشایر کوچنده (سال1400)، تعداد 1,186,398 نفر جمعیت عشایری در قالب 212,772 خانوار، سالانه حدود 9 میلیون واحد دامی مازاد بر نیاز وارد بازار میکند و بالغ بر 162000 تن ( 20 درصد تولید گوشت قرمز کشور) میباشد. علاوه بر آن، تولید 400 هزار تن شیر 14 هزار تن پشم، بخشی دیگر از تولیدات دامی عشایر را تشکیل میدهد . شناخت تولیدات عشایری و شیوههای فرآوری آنها میتواند بر تصمیم گیریهای مدیریتی در راستای مدیریت بهینه این محصولات از جنبههای امکان سنجی معرف محصولات جدید به صنعت و رفع موانع تولید و فروش آنها همچنین ورود احتمالی تکنولوژی به عرصه تولیدات مؤثر واقعد گردد. در این راستا تحقیق حاضر با هدف واکاوی مدیریت تولید محصولات دامی عشایری در بین عشایر طایفه حموله ایل بختیاری که سالیان متمادی دامدار بوده و در زمینه مدیریت تولید از"تجربه زیسته" برخوردار بوده و همکاری خود را جهت اجرای پروژه اعلام کرده بودند، صورت پذیرفت. بدلیل اکتشافی بودن نوع مطالعه، رویکرد تحقیق کیفی، با اتکا بر رویکردهای ذهنی و برساخت واقعیت اجتماعی به ترتیب با مرجعیت نظریات کنش متقابل نمادین و روش شناسی مردم نگارانه انتخاب گردید.
دانش بومی
سهیلا یوسف وند؛ مژگان سادات عظیمی؛ مجتبی جهان تیغ؛ ابوالفضل شریفیان
چکیده
مطالعات طبخ غذاهای محلی اطلاع از فرسایش شدید دانش سنتی در سراسر جهان میدهند. هدف از این مطالعه، 1) معرفی غذاها و خوراکیهای سنتی مورد استفاده توسط جوامع محلی قوم لک در شهرستان درّهشهر و 2) شناسایی گونههای گیاهی محلی مورد کاربرد به عنوان مواد اولیه در تهیه این غذاها و خوراکیهای سنتی و 3) بررسی و شناخت ارزش دانش بومی مردم در زمینهی ...
بیشتر
مطالعات طبخ غذاهای محلی اطلاع از فرسایش شدید دانش سنتی در سراسر جهان میدهند. هدف از این مطالعه، 1) معرفی غذاها و خوراکیهای سنتی مورد استفاده توسط جوامع محلی قوم لک در شهرستان درّهشهر و 2) شناسایی گونههای گیاهی محلی مورد کاربرد به عنوان مواد اولیه در تهیه این غذاها و خوراکیهای سنتی و 3) بررسی و شناخت ارزش دانش بومی مردم در زمینهی شیوههای متفاوت بهرهبرداری و طبخ خوراکهای محلی بود.روش اصلی در این تحقیق، اطلاعات یابی به شیوه مستقیم و جمعآوری دادههای خام بود. روشهای جمعآوری اطلاعات در این تحقیق شامل مشاهده میدانی، مصاحبه نیمه ساختارمند و مشاهده مشارکتی بود. با 64 نفر از اهالی روستاهای فرهادآباد، فاضل آباد، گله زرد، غلام آباد و جعفرآباد مصاحبه شد تا مراحل جستجو، برداشت و فرآوری گیاه همراه با مردم محلی ثبت شود. نتایج نشان داد که مردم محلی از دانش بالایی برخوردار بوده و در مجموع 23 گونه گیاهی شناسایی شد که در طبخ خوراکهای سنتی و محلی به کار برده میشد. این دانش نه تنها در خصوص روش های تهیه غذا بود بلکه در مورد فاکتورهای مرتبط با گیاهان همچون زیستگاه گیاه، مراحل رشد، بهترین زمان برداشت و روش برداشت ضمن رعایت اصول بهره برداری پایدار بود.
دانش بومی
محمد افروغ
چکیده
دستبافتههای ایلی و عشایری، بخشی از نظام بافندگی و نمودی برجسته از هنرهای بومی این قشر است که در ساحت هنری و تجسمی، قابل توجه است. در این میان، دستبافتههای کرمانجی در شمال خراسان بخشی از این نظام است که در بُعد زیباشناختی(طرح و نقش و رنگ)، از ظرفیت و قابلیتهای دیداری(بصری) برخوردار است. از اینرو، فرآیند آراستن متن دستبافتهها ...
بیشتر
دستبافتههای ایلی و عشایری، بخشی از نظام بافندگی و نمودی برجسته از هنرهای بومی این قشر است که در ساحت هنری و تجسمی، قابل توجه است. در این میان، دستبافتههای کرمانجی در شمال خراسان بخشی از این نظام است که در بُعد زیباشناختی(طرح و نقش و رنگ)، از ظرفیت و قابلیتهای دیداری(بصری) برخوردار است. از اینرو، فرآیند آراستن متن دستبافتهها در پرتو مفهوم سادهبافی، ذهنیبافی، به سامان میرسد و دستآورد آن شکلگیری نقوشی است با ماهیت هندسی و شکسته. بهواسطه نوع و ریخت نقش، سبک و قالب بیانی از اشکال و فرمها بهوجود میآید که از منظر تجسمی و دیداری میتوان آنها را در دو سبک انتزاعی و تجریدی، تعریف نمود. این رهیافت برای تمامی نقوش دستبافتههای عشایری قابل تبیین است. از این رهگذر، پرسش مطروحه این است که انواع نقوش دستبافتههای کرمانج کدام است و ویژگیهای شاخص و معیارهای اطلاق سبکهای انتزاعی و تجریدی به نقشها و طرحهای مذکور چیست؟ شناسایی، طبقهبندی و تحلیل انواع نقوش انتزاعی و تجریدی در دستبافتههای کرمانج، هدف این پژوهش است. تحقیق پیش رو از نوع کیفی و توسعهای و روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است. همچنین شیوه گردآوری دادهها از نوع کتابخانهای است. تحقیق پیش رو از نوع کیفی و توسعهای و روش تحقیق
دانش بومی
منصور شاهولی
چکیده
هدف مقاله، تبیین معنیشناختی فرایند یادگیری اعضای یاریگری واره از واقعیات محیط، اجتماع و اقتصاد زیست روزانه آنان است که بر رابطه تجربه-ذهن-زبان اعضا در کُنش با این سه مبتنی است. مطالعه این هدف، ابتدا با یک تفکّر سهگانه و سپس دو روش اسنادی و تأویل فرایند تبدیل "مفاهیم انتزاعی" به "نمادهای عینی" برای کشف معنا در فرایند شناخت و یادگیری ...
بیشتر
هدف مقاله، تبیین معنیشناختی فرایند یادگیری اعضای یاریگری واره از واقعیات محیط، اجتماع و اقتصاد زیست روزانه آنان است که بر رابطه تجربه-ذهن-زبان اعضا در کُنش با این سه مبتنی است. مطالعه این هدف، ابتدا با یک تفکّر سهگانه و سپس دو روش اسنادی و تأویل فرایند تبدیل "مفاهیم انتزاعی" به "نمادهای عینی" برای کشف معنا در فرایند شناخت و یادگیری اعضای واره بکار برده شد زیرا، دانش روستاییان و عشایر مستقل از اندیشه آنان نیست. نتایج نشان داد که اولا، کسب مفاهیم انتزاعی توسط اعضا و کُنش مجدّد آنان با محیطهای سهگانه مذکور در زیست روزانه با ابزار در دسترس، به شناخت و یادگیری جدید میانجامد؛ ثانیا، تداوم کنش، یادگیری بیشتر را برای توسعه روستا و عشایر به دنبال دارد. بنابرین، معنی شناسی، سویه نو انسان شناسی یاریگری، توسعه روستائی و عشایری را تسریع می کند.. پیشنهاد میشود مطالعات این دو حوزه با همکاری اندیشمندان علوم اجتماعی، شناختی و رایانه، برای هوشمندسازی توسعه جوامع بهطورعام و روستا و عشایر بهطور خاص با الگوی این مقاله بسترسازی شود."،
دانش بومی
سامرا سلیم پور؛ امیر انوری مقدم
چکیده
سیاه چادر یکی از ارکان هویتی زندگی عشایری است که عموماً از مواد اولیه بوم آورد تهیه میشود. سیاه چادربافی نیز همچون نیاز به تأمین امنیت و خوراک در یک زندگی عشایری با روحیه تعاون و همیاری افراد ایل پیوند خورده است. مطالعه پیش رو بر هنر سنّتی سیاه چادربافی روستای سِیدال از توابع شهرستان نهبندان در استان خراسان جنوبی متمرکز شده است. هنری ...
بیشتر
سیاه چادر یکی از ارکان هویتی زندگی عشایری است که عموماً از مواد اولیه بوم آورد تهیه میشود. سیاه چادربافی نیز همچون نیاز به تأمین امنیت و خوراک در یک زندگی عشایری با روحیه تعاون و همیاری افراد ایل پیوند خورده است. مطالعه پیش رو بر هنر سنّتی سیاه چادربافی روستای سِیدال از توابع شهرستان نهبندان در استان خراسان جنوبی متمرکز شده است. هنری که در آن مردان روستا پا به پای زنان بافنده در کار نخ ریسی، چله دوانی، دوخت نوارهای سیاه چادر و برپایی آن مشارکت دارند. هدف این جُستار علاوه بر حفظ میراث فرهنگی ناملموس، معرفی شیوه عملی هنر سنّتی سیاه چادربافی روستای سیدال است. علاوه بر این، مهمترین پرسش این پژوهش آنست که چگونه مهارت سیاه-چادربافی با قدمتی 200 ساله در روستای سیدال بر شیوه معیشت و زیست بوم ساکنانش موثر بوده است؟ روش این پژوهش علاوه بر مستندات کتابخانهای، مطالعات میدانی و مصاحبه با افراد هنرمند و خبره منطقه است. نتایج نشان میدهد که ساکنان روستای سیدال با استفاده از موی بز حاصل از دامپروری و نیروی تجربه بافندگان هنرمند اقدام به بافت سیاه چادرهایی بسیار با کیفیت مینمایند که علاوه بر تأمین نیازهای استان به کشورهای همسایه نیز صادر میشود.
دانش بومی
زهرا خداداد؛ پژمان دادخواه
چکیده
شیشه مادهای منحصربهفرداست که توسط شیشهگر حیاتی مجدد بخشیده میشود. پیشینه شیشهگری درایران به هزاران سال قبل بر میگرددکه با ظهور اسلام وارد مرحله جدیدی شد. سدههای سوم تا ششم ه.ق از مهمترین ادوار شیشهگری، عصر اسلامی بهشمار میرود. پژوهش پیشرو به مطالعه تطبیقی و بررسی عطردانهای شیشهای دوران اسلامی با تکیه بر مطالعات ...
بیشتر
شیشه مادهای منحصربهفرداست که توسط شیشهگر حیاتی مجدد بخشیده میشود. پیشینه شیشهگری درایران به هزاران سال قبل بر میگرددکه با ظهور اسلام وارد مرحله جدیدی شد. سدههای سوم تا ششم ه.ق از مهمترین ادوار شیشهگری، عصر اسلامی بهشمار میرود. پژوهش پیشرو به مطالعه تطبیقی و بررسی عطردانهای شیشهای دوران اسلامی با تکیه بر مطالعات اسنادی با رویکرد تاریخی به شیوه توصیفی- تحلیلی،در پی پاسخ بهاین پرسش که از لحاظ بصری دارای چه ویژگیهای بوده و آیا متاثر از هنر قبل از اسلام است؟ تاثیرپذیری و تاثیرگذاری آن بر حکومتهای همزمان و بعد از خود چگونه بوده است؟ بررسیها نشان میدهد که این اشیاء به شدت تحت تاثیر هنر و فرهنگ دوره ساسانی و استفاده از جانوران مورد توجه آن زمان، از جمله عقرب، گربه، اسب و بدن و سر پرندگان بوده است.اشیاء براساس تخیل هنرمند ترکیب و ساخته شده است. به نظر میرسد هنرمندان آموزشهای تخصصی را از صنعتگران سوری که در سامرا تحت تسلط ساسانیان بود، دیدهاند و همچنین آثار بدست آمده در دیگر مناطق جهان نشان میدهد هنرمندان ایرانی با خلق آثار رمزآلود و زیبا، صنعتگران و هنرمندان سوریه و عراق را تحت تاثیر قرار داده تا آنها نیز در سدههای بعد مشابه آن را بسازند
دانش بومی
المیرا شعربافی؛ حمیدرضا رضایی؛ صادق صالحی؛ محمد صادق فرهادی نیا؛ مریم شهبازی
چکیده
رابطه تاریخی انسان و طبیعت از طریق دانش بومی اکولوژیک قابل معرفی و بررسی است که این دانش در سیاستگذاری حفاظت کاربرد داشته و باید در حفاظت دولتی و رسمی در نظر گرفته شود. این مطالعه با هدف بررسی رابطه مردم محلی منطقه هیرکانی با گونههای پلنگ ایرانی، خرس قهوهای و گرگ در سه منطقه تحت حفاظت محیطزیست در استانهای گیلان و مازندران با ...
بیشتر
رابطه تاریخی انسان و طبیعت از طریق دانش بومی اکولوژیک قابل معرفی و بررسی است که این دانش در سیاستگذاری حفاظت کاربرد داشته و باید در حفاظت دولتی و رسمی در نظر گرفته شود. این مطالعه با هدف بررسی رابطه مردم محلی منطقه هیرکانی با گونههای پلنگ ایرانی، خرس قهوهای و گرگ در سه منطقه تحت حفاظت محیطزیست در استانهای گیلان و مازندران با رویکرد قومنگاری انجام شد. طی مصاحبه با بیش از 40 فرد مطلع محلی و برگزاری جلسات گروهی، سوالاتی شامل شناخت عمومی از گونهها، باورها و داستانها، استفاده از اجزاء بدن و روشهای شکار و دورکردن از داراییها پرسش شد. نتایج حاکی از تجربه و دانش بالای مردم محلی نسبت به طبیعت و حیاتوحش پیرامون خود است. به دلیل حمله پلنگ و گرگ به دام و عدم جبران خسارت، دید منفی نسبت به این گونهها بهویژه گرگ وجود دارد. استفاده از اجزاء بدن خرس بهویژه چربی در بین هر سه اجتماع جنگلنشین مورد بررسی شنیده شد و جنگلنشینان تالش داستانها و اسطورهای مختلفی را بهطور مشخص در مورد گونه گرگ و خرس نقل قول کردند. توجه به پیشینه باوری مثبت و منفی نسبت به این گونهها در برنامهریزیهای آموزشی میتواند به حفاظت موثر در این مناطق بینجامد.
دانش بومی
عمار احمدی؛ وحید رشیدوش؛ یعقوب شربتیان
چکیده
صنعت گردشگری پدیدهای باستانی در جوامع انسانی بوده که به مرور زمان در مراحل تاریخی مختلف به موضع اقتصادی، اجتماعی و اکولوژی خود دست یافته است. گردشگری روستایی نیز جزئی از صنعت گردشگری به حساب میآید که میتواند با برنامهریزی اصولی و مناسب و شناسایی مزیتها و محدودیتهای گردشگری روستایی نقش موثری در توسعه این مناطق و در نتیجه ...
بیشتر
صنعت گردشگری پدیدهای باستانی در جوامع انسانی بوده که به مرور زمان در مراحل تاریخی مختلف به موضع اقتصادی، اجتماعی و اکولوژی خود دست یافته است. گردشگری روستایی نیز جزئی از صنعت گردشگری به حساب میآید که میتواند با برنامهریزی اصولی و مناسب و شناسایی مزیتها و محدودیتهای گردشگری روستایی نقش موثری در توسعه این مناطق و در نتیجه توسعه ملی و تنوع بخشی به اقتصاد ملی بر عهده داشته باشد. موضوع مهم و هدف اساسی در این پژوهش، دانش بومی و رابطه آن با مسئله توسعه گردشگری در روستای داشکسن شهرستان مشکینشهر استان اردبیل است. چارچوب نظری تحقیق استوار است بر استفاده از مکتب کارکردگرایی با تکیه بر نظریه نیازها و مکتب ساختارگرایی. روش تحقیق این پژوهش به لحاظ ماهیت از نوع کیفی، به لحاظ عمق از نوع تحقیق ژرفانگر است. ابزار جمعآوری اطلاعات و دادهها عبارتند از: کتابها، مقالهها علمی و پژوهشی، اطلسها و نقشههای جغرافیایی، دوربین فیلمبرداری، دوربین عکاسی، دستگاه ضبط صدا و مصاحبه، فیش و دفترچه یادداشت. یافتههای این پژوهش، دانش بومی آسیابهای آبی سنتی (دییرمان و دییرمانچلیق) و ساختار و کارکرد امروزی آن بین مردم این روستا و رابطه آنها با توسعه گردشگری در روستای داشکسن میباشد.
دانش بومی
مهدی پیرحیاتی
چکیده
پلها در سرزمین کوهستانی ایران به عنوان بناهایی با معماری بومی از دوران پیش از تاریخ وجود داشتهاند. پلها با تغییرات زندگی بشر و فنآوریهای جدید دستخوش تغییر و تحول گردیده و در هر زمان با توجه به نیازهای آن دوران ساخته میشده است. عبور از رودخانههای دائمی و پرآب لرستان که در میان درههای عمیق جریان دارند بدون استفاده از ...
بیشتر
پلها در سرزمین کوهستانی ایران به عنوان بناهایی با معماری بومی از دوران پیش از تاریخ وجود داشتهاند. پلها با تغییرات زندگی بشر و فنآوریهای جدید دستخوش تغییر و تحول گردیده و در هر زمان با توجه به نیازهای آن دوران ساخته میشده است. عبور از رودخانههای دائمی و پرآب لرستان که در میان درههای عمیق جریان دارند بدون استفاده از پل آسان نبوده است. چندکتیبه باقیمانده در محل چند پل تاریخی لرستان گواه این ادعا است که بدرابنحسنویه در قرن چهارم هجری پلهای عظیمی را بر روی رودخانههای لرستان، به خصوص رودخانه کشکان، بنا نهاده بود. از این رو هدف این پژوهش معرفی یکی از سازههای آبی مهم در حوزۀ زاگرس و خوانش و فهم تکنیکها و دانش بومی رایج پلسازی در این دوران با استناد به مدارک و شواهد تاریخی، از طریق مطالعات کتابخانهای و میدانی با استفاده از رویکرد تفسیری و راهبرد کیفی است. پژوهش با تمرکز بر روی 4 نمونه مطالعاتی ضمن دستیابی به شاکله اصلی ساختار کالبدی مشترک پلهای مذکور، خوانش تکنیک و دانش بومی آنها را که شامل بسترسازی و پی سازی، فنآوری ساخت پایهها، تشابه سطح گذر و راه-گذر و تکنیک بومی تاقهای وسیع در دهانههای عریض بود، مشخص نمود.
دانش بومی
حسین راعی
چکیده
معیشت ایرانیان در طول تاریخ با کشاورزی و مزرعهداری گرهخورده بود و زمینداران بزرگ و اربابان از طبقه نجبا و طبقات بالای اجتماعی محسوب میشدند. منابع، اسناد تاریخی و باستانشناختی وجود دارند که آثار مرتبط به میراث کشاورزی در پهنه فرهنگی ایران را نشان میدهند. تعدادی از آنها مربوط به مزارعی هستند که از قرون اولیه اسلامی تا دوره ...
بیشتر
معیشت ایرانیان در طول تاریخ با کشاورزی و مزرعهداری گرهخورده بود و زمینداران بزرگ و اربابان از طبقه نجبا و طبقات بالای اجتماعی محسوب میشدند. منابع، اسناد تاریخی و باستانشناختی وجود دارند که آثار مرتبط به میراث کشاورزی در پهنه فرهنگی ایران را نشان میدهند. تعدادی از آنها مربوط به مزارعی هستند که از قرون اولیه اسلامی تا دوره پهلوی شکل گرفتند و قرنها مورد بهرهبرداری اقتصادی و معیشتی قرار داشتند. آنها دارای 4 نوع نظام مالکیتی وقفی، اربابی، دولتی و شاهی بودند و سپس تعدادی از آنها در دوره قاجار و پهلوی تحت مالکیت اربابی قرارگرفتند. این نوع از مالکیت در مواجهه با تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران در این دوران و پس از آن موجب ایجاد تغییرات کالبدی و کارکردی در مزارع تاریخی شده و هویت و اصالت آنها را دچار چالش کرده است.مسئله اصلی مقاله نیاز به شناخت عمیقتر درباره ارتباط بین مالکیت اربابی و زیستِ مزارع ایرانی در دوره قاجار و پهلوی است. این منظور با معرفی عوامل تأثیرگذار برآن از طریق رهیافت تفسیری و راهبرد تفسیری تاریخی انجام خواهد شد.
دانش بومی
ابراهیم اخلاصی؛ امیر نعمتی
چکیده
گرایش به سنتهای درمانی دگرپزشکی، در مقام ارتقاء سلامت، پیشگیری و درمان بیماری مورد اقبال اقشار زیادی از کنشگران اجتماعی واقعشده است. هدف پژوهش شناسایی زمینههای ناظر بر گرایش به سنتهای درمانی دگرپزشکی و مطالعه تجربهزیسته شهروندان تهرانی از مصرف رویکردها و رویههای سنتهای درمانی دگرپزشکی است. دادهیابی از طریق مصاحبه ...
بیشتر
گرایش به سنتهای درمانی دگرپزشکی، در مقام ارتقاء سلامت، پیشگیری و درمان بیماری مورد اقبال اقشار زیادی از کنشگران اجتماعی واقعشده است. هدف پژوهش شناسایی زمینههای ناظر بر گرایش به سنتهای درمانی دگرپزشکی و مطالعه تجربهزیسته شهروندان تهرانی از مصرف رویکردها و رویههای سنتهای درمانی دگرپزشکی است. دادهیابی از طریق مصاحبه نیمه-ساختاریافته با 30 نفر از مراجعهکنندگان به مراکز دگرپزشکی شهر تهران، انجام پذیرفت. کاوش در تجربیات برمبنای روش کلایزی بود. چیستی زمینههای گرایش به سنت-های درمانی دگرپزشکی، ذیل مضامین «استیلای برساختهای اعتبارزدا از زیستپزشکی»، «مطالبه دگرطبیِ منبعث از فراگیری کرونا»، و «همبودهپنداری پنهان زیستپزشکی با اقتصاد و سیاست»، و کشف وجوه سازنده تجربهزیسته بهرهمندی از خدمات درمانی دگرپزشکی، با استعانت از مضامین «پیشگیری و درمان در قامت سبک زندگی»، «درمان کاربردی در معیت امر آلی و طبیعی»، «نامطلوبانگاری متکثرالوجه زیستپزشکی»، و «هویتآفرینی مؤثر مبتنی بر خودتحققی» پاسخ داده شد.آگاهیدهندگان پژوهش مزید بر مخالفت با پارهای گفتارها و کردارهای سنت دگرپزشکی، همزمان، امتناع از تمسک محض به تبلیغات، و دوری جستن از مصادره به مطلوبِ عوامانه باورهای دینی و پنداشتهای سنتی، و علمیتر شدن مناسبات پیشگیری، تشخیص، و درمان بیماری، و همچنین، بسط حرفهایگری در میان کارگزاران تخصصی را از مدخلهای اصلی بازتولید سنتهای دگرپزشکی، مزید بر گفتمان زیستپزشکی، میدانند.
دانش بومی
مهجبین ردایی؛ اسماعیل صالحی
چکیده
سیماهای فرهنگی که ثمره تغییرات متنوع و متأثر از تحولات و بحران های ناشی از فرایندهای طبیعی یا انسانی هستند، می توانند مرجعی ارزشمند برای یادگیری، تصمیم گیری و برنامه ریزی در مواجهه با تغییرات در دنیای معاصر باشند. هدف مطالعه، طراحی مدل مفهومی تداوم فرایند تکاملی سیمای فرهنگی در مواجهه با تغییرات اقلیمی با استفاده از روش ...
بیشتر
سیماهای فرهنگی که ثمره تغییرات متنوع و متأثر از تحولات و بحران های ناشی از فرایندهای طبیعی یا انسانی هستند، می توانند مرجعی ارزشمند برای یادگیری، تصمیم گیری و برنامه ریزی در مواجهه با تغییرات در دنیای معاصر باشند. هدف مطالعه، طراحی مدل مفهومی تداوم فرایند تکاملی سیمای فرهنگی در مواجهه با تغییرات اقلیمی با استفاده از روش گراندد تئوری انجام شد. نمونه گیری به صورت هدفمند با 30 نمونه، جمع آوری دادهها از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار MAXQDA انجام گرفت. در پی تبیین مفهوم سیمای فرهنگی و تحلیل سیر تکاملی آن مبتنی بر نظریه ساخت یابی، اکولوژی سیمای سرزمین و تغییر، نتایج مطالعه نشان داد که تداوم تکامل سیماهای فرهنگی در برابر تنشهای محیطی از جمله تغییرات اقلیمی، مستلزم کشف و یادآوری تجربههای زیسته در طول لحظات تغییر، یادگیری و بهره گیری از رویکردهای کاهش اثرات، سازگاری با تغییرات و در نهایت رویکرد ارزشآفرین و بازآرا است. کاربست این مدل در تدوین راهبردها در مقیاسهای زمانی- مکانی می تواند نه تنها منجر به ارتقاء تاب آوری اقلیمی سیماهای فرهنگی شود، بلکه تداومی در سیر تکامل را رقم می زند.
